200 



DZIAŁ I. METEOEOLOGIJA I HIDROGRAFIJA. 



Daru podmywanie brzegów zależy od miejscowych przyczyn a w niższój części, 

 t. j, od Bożego Daru do Winiar głównie przyczynia się do niszczenia brzegów sam 

 kierunek r. Sanu, który tworzył aż do czasu zbudowania oddzielnej separacyjnój 

 tamy dosyć duży kat z kierunkiem r. Wisły. Budowle regulacyjne wzniesione na 

 lewym brzegu od Sandomierza do Zawicłiosta głównie znajdują się w trzech pun- 

 ktach, a mianowicie: pod Sandomierzem na przestrzeni od 156-ćj do 158-ćj, pod 

 Bożym Darem od 166-ój do IBZ-ćj i pod Winiarami od 168-ój do 172-ój wiorsty. 



Ogólna długość samych budowli regulacyjnych pod Sandomierzem wynosi 

 1734 sażenów bieżących czyli 3 w. 234 saż. 



W obecnćj chwili główny prąd rzekł pod Sandomierzem znacznie oddalił się 

 od lewego brzegu i składanie piasków poza wzniesionemi budowlami, w ilości po- 

 trzebnój dla ubespieczenia ich trwałości, dopełnia się z dość znacznem powodze- 

 niem, tak że dziś gdzieniegdzie na miejscach dawnój największej głębokości ufor- 

 mował się brzeg do półtora sażena wyższy nad średni stan wody. 



Do takich szczęśliwych rezultatów głównie dopomagają plantacyje wierzbo- 

 we zaprowadzone za tamą Nr. 3 w latach poprzednich a także w v. 1886 za tama- 

 mi Nr. 4, Nr. 5 i Nr. 6. 



Pod Sandomierzem przy tamie Nr. 4 jest zamiar urządzenia przystani dla 

 statków; biorąc jednak pod uwagę, że koryto Wisły w oznaczonej części rzeki je- 

 szcze się nie ustaliło i że odsepiska i mielizny jeszcze prawidłowo nie układają się, 

 postanowiono odłożyć zbudowanie tój przystani aż do ostatecznego zregulowania 

 rzeki na pi-zestrzeni od Koćmierzowa do gór Pieprzowych. 



Pod Bożym Darem (fig. 26) długość ogólna pobudowanych tam regulacyjnych 

 wynosi 864 saż. bież. czyli 1 wiorstę i 364 saż. 



Po zbudowaniu w r. 1885 tamy Nr. 2, prąd rzeczny, przyjąwszy przyjaźniej- 

 szy dla budowli kierunek, uniósł kilka ławic piaszczystych, wynurzających się z ko- 

 ryta normalnego, lecz trudno przewidzieć, o ile trwałym będzie nowy stan i-zeki. 



Od Szczytnik do Winiar pobudowano do roku 1886 długości ogólnej sa- 

 mych tam regulacyjnych saż. 1882 czyli wiorst 3 i saż. 322. 



Teren pomiędzy Szczytnikami a Winiarami, jako leżący nad Wisłą poniżaj 

 ujścia Sanu, wystawiony bywa na zgubne wylewów i płynięcia kry z obu rzek 

 działanie. Zważywszy, że San przy ujściu swem do tego czasu nie zupełnie jest 

 uregulowany i że często wcześniój niż Wisła uwalnia się od lodów, łatwo pojąć, że 

 w korycie tćj ostatniej rok rocznie tworzą się zatory, bieg prawidłowy wody ta- 

 mujące, przez co wzrasta w wysokim stopniu parcie wód na budowle regulacyjne. 

 Tym sposobem budowle regulacyjne lewego brzegu podlegają częstym i powa- 

 żnym uszkodzeniom, a tern samem na coroczny remont wymagają znacznych na- 

 kładów. Z powodu znacznej głębokości koryta, jak również ciągłego obrywania się 

 brzegów, koszt robót na brzegu lewym okazał się stosunkowo do nakładów przy 

 podobnychże robotach na brzegu prawym, daleko większym. Jako dowód może 

 posłużyć fakt, że gdy r. 1873 w pobliżu budowli NN 3 i 4 brzeg lewy był oddalony 

 od linii normalnój zaledwie na 30 do 50 saż., w r. 1881 odległość ta wzrosła już do 

 150 saż. W celu więc zastosowania się do trasy z r. 1864, w kierunku którćj 

 jeszcze do r. 1878 pobudowano tamę Nr. 2, z konieczności część poprzeczna tamy 

 Nr. 3 miała już długość 151 saż. i roboty na rogu tćj tamy Nr. 3 prowadzono na 



