KEGULACyjA WISŁY. 



205 



działania kry, jak również w celach obrony nadbrzeżnych nizin od zatopienia 

 przez wylewy wysokich wód. 



Chociaż we wszystkich powyższych robotach pi'zyjinuje udział ludność miej- 

 scowa pod postacią, powinności szarwarkowój, a w części przybrzeżni, więksi wła- 

 ściciele, dając na pniu materyjał faszyno wy; jednakże roboty pierwszej kategoryi 

 ])rovvadzone są na koszt skarbu i pod bespośrednim nadzorem Warszawskiego 

 Okręgu Komunikacyj lądowych i wodnych, roboty zaś drugiój kategoryi powie- 

 rzone są osobnym komitetom, w skład których wchodzą interesowani właściciele 

 dóbr i od pewnego czasu wykonywane Avedług projektów, przedstawionych przez 

 naczelników dystansów i zatwierdzonych przez Zarząd tegoż Okręgu. 



Na roboty, mające na celu ochronę nizin nadbrzeżnych od wylewów, a pole- 

 gające głównie na sypaniu nowych i utrzymaniu w porządku dawniejszych vva- 

 łów ziemnych, wspomniane komitety wydatkują rok rocznie około 50000 rubli, 

 z których około 20000 stanowi rządowe subsydyjum, naznaczane według uznania 

 tegoż zarządu, jeżeli do projektu wchodzą jednocześnie roboty faszynowe. 



Co się zaś tyczy robót, mających na celu umocnienie brzegów, to na nie asy- 

 gnuje skarb około 20000 rs. rocznie, a w 1886 i 1887 r. po 50000 rs. 



Brzegi rzeki, które podlegają podrywaniu, bywają rewidowane po spłynięciu 

 kry i opadnięciu wody, ponieważ wtedy tylko można wskazać najniebespieczniej- 

 sze miejsca i ułożyć etat robót, odpowiadający sumie wyasygnowanej. Naprzóel 

 tedy wytyka się plan robót i po przygotowaniu dostatecznej ilości materyjału bu- 

 dowlanego, jesienią tegoż roku, przystępuje się do nich i wykonywa się je drogą 

 entrepryzy prywatnej na tych samych prawie podstawach i warunkach, jakie obo- 

 wiązują w części graniczącćj z Austryją. Niekiedy roboty wykonywane są przez 

 komitety wałowe. 



Faszyn, potrzebnych do wzmocnienia brzegów, dostarczają albo nadbrzeżni 

 właściciele dóbr, albo bezintei-esownie, cliociaż w małój ilości i na pniu tylko ofia- 

 rowują je okoliczni ziemianie, a ponieważ prócz tego jest bezpłatna robocizna pod 

 postacią powinności szarwarkowej w naturze, a zatem sumy, asygnowane przez 

 zarząd komunikacyj, używane by wają już to na najęcie majstrów faszynowych, 

 już to na wyrąbanie i zwózkę faszyny. W niektórych tylko wypadkach, a mia- 

 nowicie kiedy liczba robotników szarwarkowych, któi-zy się rekrutują z pobliskich 

 wsi okaże się niedostateczną i kiedy zajdzie potrzeba najmować dodatkowych ro- 

 botników, lub kiedy materyjały budowlane wypadnie kupować za gotówkę, koszty 

 robót bywają pokrywane z sum powyższych, przez slcarb państwa asygno- 

 wanych. 



Pomimo tych sprzyjających warunków, przy których możnaby ostatecznie 

 umocnić brzegi Wisły, prawidłowemu rozwojowi robót stoi na przeszkodzie 

 głównie szczupłość funduszów na cel ten wyznaczanych. Jako przykład, możemy 

 przytoczyć fakt, że gdy w r. 1881 hr. Zamoyski wyraził chęć ofiarowania na pniu 

 całego materyjału faszynowego, potrzebnego do ochrony brzegów przy Maciejow- 

 skiej nizinie na przestrzeni około IG wiost, propozycyja jego została odrzuconą, 

 tak ze szkodą robót regulacyjnych w ogóle, jak i z pokrzywdzeniem interesów 

 okolicznych mieszkańców w szczególności, ponieważ żeby użyć wspomniany mate- 



