6 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Zwiedzając przekopy kolejowe w lecie 1884 r,, przekonałem się, że roboty 

 te w granicacli Polesia nie dostarczają dostatecznych wskazówek dla charaktery- 

 styki miejscowości. Dlatego też, jakkolwiek nie wchodziło to do programu prac 

 mi jiowierzonych, zwiedziłem brzegi rzeki Horynia na przestrzeni od m. lluwnego 

 do połączenia rzeki tej z Prypecią, oraz brzegi Prypeci stąd do m. Mozyrza. 

 Prócz tego dokonałem kilku wycieczcie bocznycli. Przytem przelconalem się, że 

 twierdzenie nielctórycli moich poprzedników, jalcoby Polesie odznaczało się wielką 

 jcdnostajnością gruntu, w granicach jego brakowało odsłonięć naturalnych, a brze- 

 gi rzek tale były niskie, iż żądny cli nie dają wskazówek co do gieologicznćj budo- 

 wy olvolicy — są zupełnie bezzasadne. 



W przekopacłi kolejowych najczęścic^j napotykałem warstwę przykrywającą 

 napływy lodowcowe. Warstwa ta w większości wypadków slcłada się z piasku, 

 zawierającego nielciedy nieprawidłowe gniazda i podrzędne warstewki siwej gliny. 



Na całej linii odŁunińcado Ilównego nigdzie nie widziałem, aby ta wierzcłmia 

 warstwa piaszczysta przechodziła w gliny warstwowane, lub osady pełitowe, tak po- 

 spolite i tak cliaralcterystycznie rozwinięte na równinach wśród falistśj powierz- 

 chni gubernij: Suwałskiój, Kowieńskiej, Grodzieńskiój i Wileńskiój, jakikolwiek 

 niepodobna zaprzeczyć, że w utworach tych daje się zauważyć pewna domięszlca 

 drobnego mułu w miejscowościach sąsiadujący cli z północną granicą łossu, w któ- 

 rych nai^otykamy wychodnie l<redowej opoki, przeobrażonćj wskutek zwietrzenia 

 w dość plastyczną glinlcę marglową. Tutaj wszakże podobny charakter tych na- 

 pływów zależy od warunków czysto lokalnych. Na łinii Łuniniccko-Homełskiej, 

 zbliżając się do Homla, przeciwnie, widzimy zamianę piasków zwierzclinich na 

 utwory czerwonaw^e, głiniasto-piaszczyste, przypominające napływy dyłuwijałiie 

 oliolic bardzi(^j Icu północy położonycli. W oliolicach m. Rzeczycy i Homla osady 

 te dość znaczną zajmują przestrzeń. 



Takim jest charakter z wicrzchnicli polcładów w zwiedzon(5j przezemnic czę- 

 ści Polesia. Jeżeli dodamy jeszcze, że podług moich badań dawniejszych w pół- 

 nocni'^ części Polesia są rozwinięte żwiry, będzie trudno pogodzić się z powszech- 

 nie uznancm zdaniem, iż zwierzchnie napływy poleslde są utworami jeziornemi. ' 

 Daleko prawdopodobnlejszem natomiast zdaje mi się przypuszczenie, że mamy tu 

 do czynienia z utworem wód lodowcowych, mającycli w zwiedzonej przezemnic 

 części Polesia prąd tak silny, iż możliwetn było osadzenie się na icłi dnie tylko 

 grubszycli materyjałów na przeważnój części zwiedzonej przezemnic powierzchni. 

 W niektórych tylko miejscach istniały zbiorniki wodne o słabych prądach, w któ- 

 ry cłi osadzały się utwory głiniasto-piaszczyste. Taką okolicą, jak nadmieniłem 

 już, jest oliołica in. Homla, na PdW krańcu Polesia położona. Być może, że po- 

 dobne warunłci istniały również i w innycli okolicach Polesia — na poparcie tego 

 zdania wszakże dotychczas żadnych nic posiadamy faktów. 



Rzełii jjłynącc w granicacli Polesia wrzynają się mniój lub więcój głęboko 

 w ten piasek zwierzclini, a niekiedy też i w warstwy niżej leżące i tworzą osady, 

 Ictórycli charakter zależy od natury warstw napotkanych przez rzełd na swej dro- 

 dze. Tak np. rz. Horyń, wypływając z okolic łossem pokrytych i w wielu miej- 

 scach podmywając polcłady kredowój opolii, tworzy na większej części swego bie- 

 gu osady gliniasto-marglowe. Północne dopływy Prypeci tworzą osady płaszczy- 



