KROTKI ZARYS GIEOLOGICZNY. 



59 



Całkowicie odmienny charakter posiadać będzie przekrój, odpowiadający 

 brzegowej i przyfcera wscliodniój części Kieleckiego zagłębia miocenicznego, tutaj 

 bowiem gipsy leżą na znacznycli pokładach skał litotamniowych, mając w stropie 

 utwory sarmackie — przez co wogóle przypominają typ gipsów wschodnio-gallcyj- 

 skich, uważanych za utwór młodszy. 



Tymczasem jednak szczegółowe dane faktyczne, wykazujące nierozerwa- 

 ny związek pomiędzy sobą wszystkich gipsów Kieleckich, wcale nie potwierdzają 

 wniosków, opartych na wyżej wymienionych kombinacyjach teoretycznych, któ- 

 rych niestosowność dla gipsów Kieleckich, zdaniem mojem, najlepiej z tego wi- 

 dnieje, że np. około m. Działoszyc można na nieznacznej stosunkowo przestrze- 

 ni widzieć stopniową zmianę w cechach petrograficznych i paleontologicznych 

 skał gipsom towarzyszących '^), wskutek czego krańcowe punkty podobnego prze- 

 kroju będą się zbliżały do dwu vvyżój wymienionych typów, gdy tymczasem isto- 

 tne położenie batrologiczne gipsów jest w obu punktach oczy wiście jednakowe. 



Następującym w kierunku pionowym po gipsach utworem gieologicznym 

 Kielecldego zagłębia miocenicznego jest szereg wielce rozmaitych pod względem 

 petrograficznym warstw sarmackich. Utwoi-y te jako piętro samodzielne oddzie- 

 lił poraź pierwszy jeszcze Pusch, który nazwał je „formacyją trzeciorzędowego 

 piasliowca muszlowego", oraz wskazał, że najcharakterystyczniejszemi tegoż ska- 

 mieniałościami są Cardium protractum, Eurycina pellucida (Ervillla po- 

 dolica), Cer i th i u m pic tu m, C. deforme, C, rubiginosum i Buccinum 

 baccatum (B. dupllcatum) etc. '•'). 



O tej wskazówce Puscha w następstwie zapomniano, ponieważ prof. Zej- 

 szner, bardzo szczegółowo znjmujący się miocenem Kieleckim, połączył utwory 

 te z niżej leżącerai warstwami raiocenicznemi w jedaę całość, tak, że dopiero 

 w ostatnich czasach zupełnój słuszności poglądów Pascha dowiódł p. inż. górn. 

 Kontkiewicz, który pierwszy zastosował do tej grupy skał nazwę, którą nosi 

 w spółczesnej nomenklaturze gieologicznej — t. j. nazwę piętra sarmackiego. 



Pod wzglęrlem obszaru zajmowanej przezeń powierzchni, poziom sarmacki 

 Kieleckiego zagłębia jest dość zagadkowym, obecność jego bowiem dowiedzioną 

 być może jedynie we wschodniej części regijonu, w zachodniej zaś, jak również 

 i dalej w tym kierunku —t. j. w krakowskim i górno-szląskim miocenie, warstw 

 sarmackich dotychczas nie znaleziono. 



Szybkie zniknięcie sarmackich utworów ku zachodowi, w znaczeniu zupeł- 

 nego tamże ich braku, nie jest zbyt zrozumiałem, przynajmniej dla zagłębia Kie- 

 leckiego, ponieważ we wschodniej jego części, gdzie sarmat jest rozwinięty typo- 

 wo, zajmuje on większą powierzchnię od niżej leżących gipsów. Okoliczność ta, 

 jak mi się zdaje, nie dozwala wytłumaczyć zniknięcia sarmackich utworów w za- 



1) Przekrój ten opitsalem av Piuli. Fizyjogr. 1884, t. IV, ornz w Zapiskach Imp. IMiacr. Ob- 

 szczestwa. 1885, t. XX. 



2) Wdanym wypadku tylko spą^gowych — sarmackich utworów bowiem tutaj niema wcale, Uib, 

 jeżeli są, występują, bardzo niewyraźnie, uiedając możności ścisłego rozgraniczenia. 



3) Pusch. Geogn. Beschr. v. Polen, II cz. 1836, str. 473, 506, 514, 528 etc. 



