EUDY CYNKOWE POLSKIE. 



91 



steczkami tych minerałów. Rysunek I przedstawia szlif z wapienia podkładowe- 

 go, 2:)oddany działaniu siarku amonu i azotanu srebra. 



Szpatowi cynkowemu stale towarzyszą, połączenia ołowiu i kadmu. Błyszcz 

 ołowiany (siarek ołowiu PbS) znajdujemy często wkropiony av rudę cynkową 

 w dobrze wykształconych makroskopijnych kryształach. W szlifach prawie sta- 

 le spotykamy maleńkie kryształki albo nieregularne cząsteczki czarnego siarku 

 ołowiu; znajdują się one albo pomiędzy konturami cząsteczek smitsonitu, albo też 

 rzadziej wewnątrz kryształów. W pobliżu większych skupień siarku ołowiu, spo- 

 tykamy często małe kryształki blendy cynko wój. Ponieważ ilość siarki prawie 

 wszędzie się zgadza z ilością ołowiu, widzimy więc tu na małą skalę wypadek 

 metamorfizmu kontakcyjnego. Ołów występuje tałiże w szlifach jako węglan 

 (cerusyt — EbCOj), chociaż znajdujemy go w przeważnej ilości wypadków dale- 

 ko mniej niz siarku. Pod mikroskopem cerusyt niebardzo odróżnia się na oko 

 od smitsonitu. Dla znalezienia w szlifie węglanu ołowiu, używałem następującej 

 metody: Szlif pogrąża się w malój szklaneczce napełnionej ogrzanym rostworem 

 jodku potasu; po dodaniu kilku kropel kwasu solnego następuje momentalnie re- 

 akcyja między tworzącym się chlorkiem ołowiu i jodl^iem potasu. Wszędzie, 

 gdzie się znajdował węglan ołowiu, występuje charakterystyczne zabarwienie jod- 

 ku ołowiu. O czułości tej reakcyi przekonałem się kilkakrotnie powtarzanemi 

 doświadczeniami, do których używałem czystego cerusytu; reakcyja ta nie za- 

 wodzi: w szlifach z cerusytu, potraktowanych podług powyższej metody, nie mo- 

 żna było znaleść pod mikroskopem miejsca niezabarwionego. Przy opisanym po- 

 wyż(5j sposobie zastosowania reakcyi nie grozi przytem niebespieczeństwo, aby 

 chlorek ołowiu, Ictóry się tworzy przy działaniu kwasu solnego na cerusyt mógł 

 się rospuścić, gdyż w chwili utworzenia się przechodzi w trudno rospuszczalny 

 jodek, który doskonale przylega do szkła. Metoda powyższa daje nam możność 

 zobaczenia, jałc jest rozdzielony cerusyt w rudzie cynkowej. Zjawia się- on 

 zwykle w postaci drobnych punkcików i ziarn rozrzuconych najczęściej pojedyń- 

 czo, albo tworzących skupienia z kilku naraz, pomiędzy cząsteczkami węglanu 

 cynku, lub też wkropionych wewnątrz jego kryształów. Rzadko znajduje się on 

 w większych ilościach razem z węglanem cynku. . Rysunek IV przedstawia szlif 

 poddany działaniu kwasu solnego i jodku potasu. Szlif ten był przygotowanym 

 z rudy, przedstawiającej drobnoziarnistą mieszaninę węglanów cynku 1 ołowiu; 

 ruda ta analizowaną nie była, posiada ona w przybliżeniu, podług zawartości 

 kwasu węglanego, około 27% węglanu ołowiu i 63Vn węglanu cynku. 



Węglan cynku i węglan ołowiu stanowią w naszych rudach cynkowych 

 odrębne. minerały, gdyż cerusyt tworzy oddzielne skupienia i nie jest równomier- 

 nie 2mlęszanym z smitsonitem. 



Spotykamy tu wypadek podobny, jak w dolomityzowanych wapieniach, 

 w których, jak należy sądzić na mocy niektórych spostrzeżeń '), cząsteczki dolomi- 

 tu znajdują się jako indywidua, a nie w połączeniu z wapieniem. 



•) A. Laęoi-io. Microscopisclie An.ilyse Ostbaltisclier Gebirgsarten. Dorpat. 1876, pag. 24. 



