94 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



W rostworacli, które zawierają, cynk i żelazo, można te metale określać elek- 

 trolitycznie tylko w wypadku, kiedy ilość żelaza przewyższa ilość cynku przy- 

 najmniej trzy razy. Jeżeli poddać działaniu prądu elektrycznego rostwór po- 

 dwójnych szczawianów cynku i żelaza z amonijakiem, znajdujących się między 

 sobą w wyż podanej proporcyi, to można określić sumę metali, a potem określić 

 ilość żelaza przez mianowanie nadmanganianem potasu. Przy większych ilościach 

 cynku w stosunku do żelaza, elektroliza idzie nieprawidłowo, otrzymuje się osad 

 wodanu żelaza i cynii już csadzony rospuszcza się nanowo 'j. Ponieważ w ru- 

 dach analizowanych przezemnie ilość cynku wszędzie znacznie przewyższa ilość 

 żelaza, nie mogłem się więc posiłkować elektrolizą dla jednoczesnej redukcyi 

 cynku i żelaza. Claassen wprawdzie radzi w takich wypadkach dodawać odwa- 

 żone ilości jakiegokolwiek połączenia żelaznego, manipulacyja ta jednak musi się 

 szkodliwie odbijać na ścisłości oznaczenia. Oddzielałem zawsze glin i żelazo od 

 reszty metali w formie octanów zasadowych, przyczem postępowanie to było po- 

 wtarzane dwa lub trzy razy dla ściślejszego oddzielenia. Po oddzieleniu glinu 

 i żelazn, reszta metali pozostaje się w filtracie w formie soli kwasu octovvego. 

 Z rostworu octanów można, podług Ricliea, redukować cynie prądem elelctrycznym; 

 sposób ten daje bardzo ścisłe rezultaty. Jeśli niema w danej rudzie manganu, to 

 metoda ta jest bardzo dogodną, gdyż można zaraz po oddzieleniu żelaza i glinu 

 poddać pozostały filtrat działaniu prądu elektrycznego. Mangan z rostworu swe- 

 go octanu wydziela się nielcompletnie. W obecności manganu najdogodniejszym 

 jest sposób Claassena •^j redukcyi metali z podwójnych soli kwasu szczawiowego, 

 gdyż określa się przytem jednocześnie i cynk i mangan. Ponievvaż zbytnia kon- 

 centracyja szlcodzi przebiegowi elektrolizy, więc należy nadmiar soli amonowycli, 

 pozostały po oddzieleniu żelaza i glinu, wydalić przez lekkie przepalanie. Do ros- 

 tworu metali w kwasie solnym dodaje się araonijaku aż do reakcyi słabo alkali- 

 cznój, potem nadmiaru szczawianu amonu i niewielką ilość szczawianu potasu. 

 Tworzą się podwójne rospuszczalne szczawiany cynku, manganu i glinu z amoni- 

 jakiem, a w osadzie pozostaje tylko nierospuszczałny szczawian wapnia. Płyn od- 

 filtrowany od osadu szczawianu wapnia był poddawany działaniu prądu elektry- 

 cznego. Cynk Avydzieła się jako metal na katodzie, mangan za,ś jako dwutlenek 

 (Mn02) — na anodzie. Dla kompletnej redukcyi cynku potrzebnym jest prąd 

 8 — lOcma. Koniec reakcyi poznaje się łatwo, próbując łcropełkę rostworu żełazo- 

 cyjankiem potasu. Zauważyłem jednak, że przy większych ilościach cynku w da- 

 nym rostworze niedobrze działać odrazu tak silnym prądem, jakiego radzi uży- 

 wać Claassen; główna masa cynku wydziela się zbyt szybko, wslentek czego metal 

 wydziela się w stanie krystalicznym lub gąbczastym i łatwo odpada od ścianek 

 miseczki platynowćj przy przemywaniu. Prowadziłem więc redukcyją w nastę- 

 pujący sposób: w przeciągu 10 — 12 godzin (zwykle prąd działał podczas nocy) 

 poddawałem rostwór metali działaniu dość słabego prądu (2 — 2,5cm3). Główna 

 masa cynku wydzielała się wtedy dość wolno, dla wydzielenia zaś z rostworu' 



') Claassen, pag. 59, 

 2) Ibid. p. 6, 59, 60. 



