ROŚLINNOŚĆ SANDOMIERZA I GÓR PIEPRZOWYCH K. ŁAPCZYŃSKIEGO. 45 



Że Żyzność ziemi wpływa zbawiennie na florę, rzecz jasna. 



Co do kontiguracyi gruntu, wypada się o tem cokolwiek obszerniej rozpisać. 



Wyrwy, wądoły, wąwóz przy kościele 



Ś-go Pa wła« 



Naprzeciwko Sandomierza prawy brzeg Wisły, galicyjski, zalega obszerna 

 nizina, zalewana częściowo przez wezbrane wody Wisły i Sanu. Na lewym brze- 

 gu kraj jest znacznie nad poziom rzeki wzniesiony i spada ku Wiśle gliniastcmi 

 wzgórzami. 



Na znaku do mierzenia stanu wody na Wiśle pod Sandomierzem, zero na- 

 zna.czone jest nad poziomem morza 66,839 sażeni, czyli 142,6 w, że zaś lewy brzeg 

 Wisły około 30 m wyniesiony jest nad rzeką., więc cala gliniasta wyżyna okolic 

 Sandomierza wznosi się średnio około 200 m nad poziom morza. 



Wyżyna nictylko ku Wiśle spada poszarpanemi gliniastcmi obrywami, ale 

 w dali od Wisły wody deszczowe, śniegowe i strumienie poryły w glinie, wśród 

 wśród pól pagórkowatycii, różnokształtne i różnokierunkowe wyrwy, wertepy, 

 wądoły, wąwozy i ryją ich coraz więcej. Każda droga i drożynka, przeprowadzo- 

 na po gliniastej pochyłości, jest jałiby wytkniętym na gruncie projektem przyszłe- 

 go wąwozika i wąwozu. Najmniejszy deszcz spłókuje nieco gliny, a czasem two- 

 rzy się na pochyłej drodze głęboka wyrwa. W okolicach kraju, gdzie ziemia 

 mniej urodzajna, a tem samem raniej ceniona, Avozy wymijałyby talcą wyrwę 

 i z czasem utworzyłby się szeroki pas nieużytku z jedną wyjeżdżoną i z kilimu 

 opuszczoncmi. zarosłemi drogami, gdzieby miała sclironienie niejedna miejscowa 

 roślina. W Sandomierskiem ziemia zbyt cenna, więc się drogę niemożliwą na- 

 prawia, to jest wyrwę zasypuje się gliną, obok na drodze leżącą. Tym sposobem 

 po każdej naprawie poziom drogi się obniża, a po pewnym szeregu lat pochyła 

 dróżka przeistacza się w pochyle koryto, w którem trzy konie w poręcz pomie- 

 ścić się nie mogą, a dwa wozy znienacka z przeciwnych stron nadjeżdżające, du- 

 żo czasu raitrężą, nim się wyminą. 



Zioła i kvviaŁy olcrywają boki takiego wąwozilcu, lub wąwozu, a jeżeli ścia- 

 ny tak są strome i' wysokie, że nietylko bydło, ale koza nawet wejść na nie nie mo- 

 że, zostają ochronnem przytuliskiem dzikicli roślinnych gatunków. Stroma po- 

 chyłość wąwozu sandomierskiego tyle ma zasług w obliczu Flory, co źleh tatrzań- 

 ski, często niedostępny dla ow^iec. 



W północnej Szwecyi dachy ubogich domostw nakrywają ziemią, rośnie na 

 niej spokojnie dużo kwiatowych gatunków i Lineusz niektóre z nich ponazywał 

 dachowemi. Gdyby ten wielki botanik zapoznawał się z przyrodą nie w Szwecyi, 

 ale w sandomierskiem, nie mielibyśmy wprawdzie gatunl^ów dachowych, ale może 

 weszłyby do języka naukowego gatunki loąwozoioe. 



