98 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



wieczorem dostałem się do Sarnowa. Będ^c w Żurominie, miałem sposobność 

 widzieć arnikę, świeżo zebraną, przez aptelłarza w lesie Mostowsldm. Sam jój nie 

 zbierałem w Płocliiej gubernii, a tyłlco w olsolicy Supraśła w Gi'odzieńsl<iej. Sar- 

 nowo jest punłctem najbardziej na północ posuniętym w Mławsliiem, doliąd dotar- 

 łem; olcołica wzgórzysta, z pięlinemi widol<ami i bogatą, roślinnością. 



W oliolicy Sarnowa zabawiłem półtora dnia i przez ten czas zrobiłem dwie 

 elłsliursyje więlłsze: jeduę do Bagienic i do lasu Gościskiego, drugą do lasu Sar- 

 nowskiego, położonego w stronie pólnócno-wschodnic^j Sarnowa. Na obie eks- 

 kursyje poświęciłem cały dzień; połowę następnego dnia przeznaczyłem na zba- 

 danie flory okolicy najbliższej Sarnowa i znalazłem ją bogatszą od innych okolic, 

 zwiedzonych przezemnie tego samego rołvu. 



Z Sarnowa udałem się do Szreńska, zatrzymując się po drodze dłużej w le- 

 sie Chojnowskim dla zebrania i spisania roślin. W Szreńsku zabawiłem tylko 

 pół dnia. Okolica Szreńska przedstawia obszerną równinę, z niskiem położeniem — 

 dlatego wilgotna i posiada bardzo wiele łąk, na których naprzód zatrzymałem się 

 dla zebrania i spisania roślin, a następnie poznałem florę wodną i tu, oprócz wielu 

 zwyczajnych roślin, zauważyłem pierwszy raz w Płocldój gubernii Elodea cana- 

 densis. Następnego dnia przez Bieżuń pojecłiałem do Ratowa, wsi położonej pod 

 Radzanowem, nad rzełcą Działdówką. Tu talcże zabawiłem niedługo, bo tylko 

 półtora dnia, przez ł^tórc poznałem florę lasu, położonego około Łaszewa i florę 

 wodną rzeki Działdówki od Ratowa do osady Radzanowo, a także rośliny ogrodo- 

 we i inne w samćj wsi rosnące. 



Na Ratowie załcończyłem wycieczkę swoję, powracając stąd do Warszawy 

 przez Mławę. 



Tak więc w przeciągu miesiąca Lipca 1885 1 1886 roku, mając dwadzieścia 

 punlłtów stałycłi, oprócz licznych wycieczek na miejscu: w ogrodach, przy budyn- 

 kach, drogacli, na polach i łąlcach w miejscacłi obranycłi przezemnie na kiłlva dni, 

 zrobiłem około pięćdziesięciu wycieczek dalszych, na które potrzeba było poświę- 

 cić najmniój pół dnia. Ażeby nie tracić czasu i łcorzystać z niego jaknaj więcej, 

 na miejscu wcale nie określałem wątpliwycłi gatunlców roślin, -odkładając to na 

 później, a tylko wciąż zbierałem i notowałem starannie miejscowość, gdzie były 

 znalezione. Rośliny dobrze mi znane i niepotrzebujące determinowania notowa- 

 łem tylko, tak samo, jak to robiłem na wycieczce w Opoczyńskie. 



Przestrzeń gubernii Pl'ocki(^j, którą badałem pod względem flory w 1885 

 i 1886 roku, przedstawia trójkąt, którego podstawę tworzy rzeka Wisła od ujścia 

 Skrwy do Wyszogrodu, a wierzcliołek jego przypada we wsi Sarnowo w powiecie 

 Mławsłcim. Oprócz tego zbadaną została środkowa część powiatu Rypińskiego, 

 tali że z całój gubernii pozostały nlezwiedzone przezemnie powiaty Przasnysld 

 i Cieclianowslci, Płoński z wyjątkiem okolicy Nacpolsłia, Lipno wsłd z wyjątkiem 

 okolicy Działynia i wscliodnia połowa powiatu Mławsldego. 



Trzy powiaty mają na południu naturalną granicę — Wisłę, mianowicie Płoń- 

 ski, Płocki i Lipnowslci. Oprócz Wisły, za naturalną granicę służy rzełca Drwę- 

 ca dla powiatu Lipno wsl^iego i Rypińskiego, oddzielając je z zachodu od Prus; 

 rzeka Slcrwa, przepływająca pomiędzy Lipnowskim i Rypiiisldm z jednej strony, 

 a Sierpeckim i Płockim z drugiej strony, służy tałiże na znacznej przestrzeni dla 



