SPRAWOZDANIE Z WYCIECZKI A. EJSMONDA. 



99 



nich za naturalną granicę. Oprócz rzek wjnnienionycli powyżej, zasługuje na 

 uwagę w powiecie Rypińskim rzeka Rypiennica, dopływ Drwęcy, — komunikuje 

 się ona z jeziorami Trombińsliiem i Gulbińskiera; Mień albo Lipianka w powiecie 

 Lipnowskim, także komunikuj.^jca się z jeziorami większemi, jak Skempe czyli 

 Wielkie, Sumińskie i Konotopie; w Sierpeckim — Sierpienica, lewy dopływ 

 Skrwy i rzeka Wkra z Mławlc!} i innemi, a w Płockim powiecie rzeka Mota wa, 

 dopływ Wisły. Powiaty Lipnowski i Rypiński obfitują av jeziora, odznaczające 

 się znacznym obszarem, jalc Urszulewskie lub głębokością, jak np. Żale. 



Pod względom gieologicznym powiaty badane przedstawiają najnowsze 

 utwory dyluwium i alluwium, złożone z gliny i piasku, z których pierwsza prze- 

 Avaża w Plocliim, Rypińskim i w części północnój powiatu Mławskiego, a piasek 

 przeważa w Lipnowskim i głównie Sierpeckim, stanowiącym środek gubernii, tu 

 także zauważyć wypada, że środkowa część gubernii przedstawia największe ró- 

 wniny, jeżeli nie piaszczyste, to zajęte przez łąki i torfowiska. W Płocljim po- 

 wiecie tylko połuilniowa część nad Wisłą i mała część północna posiadają lekkie 

 grunty i piasek — tak samo i południowo-wschodnia część powiatu Rypińskiego 

 podobną jest do Sierpeckiego. Północno-zachodnia część powiatu Rypińskiego 

 posiada mocne gliniaste grunty, a północna część Mławskiego — gliniasto-kamieni- 

 ste na wzgórzach. Skały twardej nigdzie nie zauważyłem podczas całój wyciecz- 

 ki tak w 1885, jak i 188G r., z wyjątkiem Dobrzyńskiego nad Wisłą, gdzie wystę- 

 puje na powierzchnię węgiel brunatny. W Płockiem i Rypińskiem i północnej 

 części Mławsldego, gdzie przewagę bierze glina, powierzchnia jest falista i przed- 

 stawia znaczne wyniosłości i zagłębienia, zajęte przez jeziora, koryta rzek lub tor- 

 finste łąki i bagna, a rzeki posiadają przynajmniej jeden brzeg wysoki i stromy. 

 Mamy tu wiele wąAvozów, które służą za Icoryta strumieni podczas pory wiosennej 

 i deszczów. Jeziora są głębokie po większdj części. 



Roślinność w powiatach zwiedzonych przezemnie, w porównaniu z Opoczyń- 

 ską, jest o wiele bogatszą co do liczby gatunków tak uprawianych, jak i dziko 

 rosnących. Z ujirawnych roślin zasługuje na uwagę bardzo wielka ilość odmian 

 drzew i krzewów owocowych, hodowlą których z zamiłowaniem zajmują się tak 

 obywatele sami jak i ich żony, szczególnie w powiecie Płockim i Rypińskim; spro- 

 wadzają wszystkie nowe odmiany z krajowych zakładów ogrodniczych i zagra- 

 nicznych. Warzywnych ogrodów i parkowych drzew zato bardzo mało Avidzia- 

 łem; z małemi wyjątkami ozdobne drzewa i krzewy stanowią tu dodatkową część 

 ogrodu owocow^ego. 



Lasy przeważnie sosnowe, liściastych mało na niewielkich przestrzeniach, na 

 lepszój ziemi i po większej części mięszane dąb z grabem; brzozy niewiele, tylko 

 w środkowej części gubernii, na lekkiej i wilgotnej ziemi, lub też w parkach, dla 

 ozdoby. Większe łaski brzozowe obserwowałem w okolicy Bielska, po drodze 

 z Miszewka do Koziebród. Olsza największe obszary zajmuje pomiędzy Mosto- 

 wem i Szreńskiem. Spomiędzy liściastych lasów, na szczególną uwagę zasługują 

 lasy bukowe, których w Rypińslciem widziałem trzy: największy z nich leży po- 

 między Kłosznem i Kretkami, zajmuje on przestrzeń około siedmiu włók, drugi 

 około jeziora Trombińslviego, jest on młody i zajmuje nie więcćj jak dwie włóki 

 przestrzeni; trzeci bukowy las widziałem przy drodze pomiędzy Ostro witem 



