172 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



niowych, (przy brzegu tylnym 1-go pierścienia, często szereg w środku przerwa- 

 ny s. marginales segmentales), sej. jeszcze (wyjąwszy na 1 pierścieniu) albo całkowi- 

 te, lub też niekompletne poprzeczne szeregi szczecin pleszkowycli pierścienio- 

 wych, s. discoidales segmentales (na 2-im pierścieniu tych ostatnich albo niema lub 

 jest szereg kompletny albo niekompletny, t. j. w środku przerwany; ua 3-im pier- 

 ścieniu 1 lub 2 szeregi, na 4-ym pierścieniu 1 — 2—3 szeregi, również kompletne 

 lub niekompletne). 



Zapładniacz {Hypopygium) zawsze jest schowany w odwlohu i tylko wierzcho- 

 łek jego od dołu jest widoczny. Zapładniacz składa się: 1) z blaszki a raczej po- 

 chewki podstawowej (lamina hasalis), powstałój z przeobrażonego górnego pólpier- 

 ścienia kupra {Pygidlum v. Podex), pochcwkowato zwiniętego i ścieśnionego z bo- 

 ków, szczególniej u dołu, zamkniętego u góry, otwartego z tyłu. Blaszka podsta- 

 wowa składa się z powierzclmi górnej, boków, brzegu przedniego i tylnego, różnie 

 wygiętych, niekiedy brzegu dolnego i dwu wierzchołków różnój długości zwróco- 

 nycli Icu dołowi i przodowi. Powierzchnia górna blaszki podstawowój mocno wy- 

 pukła, pokryta najczęściej długiemi szczecinkami; boki jćj, Icu dołowi skierowane, 

 najczęściej trójl<;tj,tne, rzadziej zaokrąglone i t. p., u góry szerokie, zwężają, się 

 zwykle nagle ku dołowi, tworząc w części dolnej od przodu dwa wydłużenia 

 (wierzchołki) najczęściej wąskie i trójkątnego kształtu, zwrócone ku przodowi 

 i zestawione z podpórką prąciową. Blaszka (pocłiewka) podstawowa obejmuje 

 od góry cęgę górną, poniżej dwie cęgi dolne, najniżej zaś i ku tyłowi część pod- 

 pórki prąciowćj. Wierzcliołki blaszlci podstawowej zestawione są z obu stron 

 z podpórką prąciową w ten sposób, że cały puszko waty przyrząd zapładniacza 

 może z łatwością poruszać się łukowato w kierunku pionowym. 



2) Z podwójnych kleszczyków (furclpes); ostatnie składają się z ćęgi górnej 

 pojedynczej (forceps superior) i jednej pary cęg dolnych (f. inferior). 



Cęga górna, złożona z jednej lub z dwu połączónycłi z sobą części, poruszą 

 się w kierunku pionowym, z góry na dół i odwrotnie; cęgi dolne poruszają się 

 w kierunku poziomym ku sobie, jak kleszcze u raka. 



3) Z podpórki prącioioej {appendix interna v. admlniculum) . 



Cęga górna duża, tarczowata, pojedyncza, niekiedy pozornie rozdwojona, 

 różnego kształtu, czworokątna o mniej łub więcej zaoltrąglonych kątacłi, prosto- 

 kątna, trapezowa, okrągława, rzadziej eliptyczna lub sercowata; od przodu gru- 

 ba, z tyłu najczęściej cieńsza; przedni jej b: zeg w środku najczęściej lekko wcięty 

 lub łukowato wgięty, rzadziój równy; tylny brzeg najczęściój głębolco wycięty, 

 tak że powstaje szczelina tylna, dzieląca tylną część cęgi na dwa płaty (lohi), a nie- 

 kiedy dzieląca całą cęgę na dwie potowy połączone z sobą od spodu chitynowym 

 łącznikiem; tylny brzeg każdego płatu u większości gatunlłów jest wycięty łuko- 

 wato i posiada zarys esowaty, przez co powstają dtoa wyrostki różnej długości lub 

 mnic^j więcej zaokrąglone kąty, a mianowicie: dwa kąty albo wyrostki tylne zewnę- 

 trzne i odpowiednie weionetrzne tuż przy szczelinie tylnój; te ostatnie niekiedy 

 bardzo do siebie zljliżone, zaokrąglone i łirótkie, wyglądają jak brodawki, niekie- 

 dy znów są wydłużone i zaostrzone, czasem oddalone; kąty tylne zewnętrzne naj- 

 częściej są zaokrąglone, lecz zdarzają się i ostre. Brzegi boczne cęgi są albo ró- 



