PRZYCZYNEK DO MONOąAFlI BYDM 



RASY ŚWIĘTOKRZYSKIE 



napisał 



(Boksław §etko-Ę^ydźga. 



W lecie 1886 r. odbyłem 6-io tygodniową, wycieczlcę w okolice gór Ś-to- 

 krzyskich, w celu bliższego poznania miejscowego bydła. Za wskazówkę służyły 

 mi prace b. Towarzystwa Rolniczego. W XXXVI tomie roczników gospodar- 

 stwa krajowego na str. 13 znajdujemy mianowicie następującą, wzmiankę: „Czło- 

 nek Towarzystwa (rolniczego), Paweł Popiel twierdzi, że woły, znane pod ogól- 

 nem nazwaniem Kamieniarskich lub Opoczyńskich, głównie j^ochodzą z okolic 

 Kielc i Bodzentyna. Na południowym stoku gór S tokrzyskich w okolicy, w któ- 

 rej uposażenie włościan, jakoteż żyzne i obszerne pastwiska chów bydła ułatwia- 

 ją, widzimy tę rasę bydła w największem rozwinięciu; nietylko bowiem siłą i wy- 

 trzymałością do pracy się odznacza, ale nawet i mlecznością. Łatwo można tu 

 znaleść u włościan krowy, które dają dziennie od 10 — 12 kwart mleka"... „Przy 

 pomocy racyjonalnej hodowli możnaby z bydła tego znakomitą wykształcić rasę. 

 Przypuszczalnie, użycie do krzyżowania buhai holenderskich może być korzyst- 

 nem, zwłaszcza, że cechy tych dwu szczepów bydła są do siebie zbliżone" (??). 

 Na zasadzie powyższego, b. Towarzystwo Rolnicze wyznaczyło ze swego łona de- 

 legacyją, polecając jój zbadać bydło z okolic S-go Krzyża bardziój szczegółowo. 

 Delegacyja w następnym zaraz roku złożyła sprawozdanie ze swoich czynności, 

 które to sprawozdanie przytaczam: „W powiatach: Kielecldm, Opatowskim, San- 

 domierskim i Opoczyńskim cale góry S-tokrzyskie były własnością częścią bisku- 

 pów, częścią kapituły krakowskiej, a częścią bogatych opactw na Łysćj Górze 

 i w Wąchocku. Rzadkie tam dwory szlacheckie, raczój niema ich wcale. W li- 

 cznych osadach przemieszkują włościanie wśród lasów i żyznych, choć skalistych 



