278 



DZIAŁ Iir. ZOOLOGIJA. 



Z pasem lossu, który na nim bespośrednio, lub też z warstwą. dyluwijalnEj. pomię- 

 dzy niemi spoczywa. 



Oprócz wyżój wymienionych gleb, kolo Piei-zolmicy spotykamy il czerwony, 

 a kolo Łagowa skała wapienna wychodzi na powierzchnia ziemi. 



Pod względem topograficznym, S-tokrzyskie przedstawia okolicę górzystą. 



0 znacznych spadkach, poprzerzynaną mnóstwem parowów. Okolice jednak, 

 w których zalega piasek i glina piaszczysta, mają spadki stosunkowo łagodniejsze 



1 paro\vów tu mniój, niż w okolicach o glebie lossow^j, jak to ma miejsce np.^oko- 

 lo Pipaly i Gąsic. Ważniejszemi pasmami gór są tu następujące: od Truskolas 

 do Jeleniowa, od No wt^j- Słupi do S-tej Katai-zyny i od Klimontowa do Łagowa. 

 Od Łagowa na zachód pasmo gór członkuje się na kilka łańcuchów skalistych. 

 Najwyższemi szczytami są tu Łysa-Góra (1813') i Łysica (1908'). 



Wskutek wyż wymienionych okoliczności, czuje się w calem S-tokrzyskiem 

 ogólny brak łąk. 



Roślinność wogóle na górach S-tokrzyskich, jak mię zapewniał prof. F. Ber- 

 dau, ma charakter zupełnie górski, pomimo stosunkowo nieznacznój wysokości. 

 Lasy składają się z następujących gatunków: jodła, świerk, modrzew, sosna, dąb, 

 buk i grab. 



W pasie lossu udaje się dobrze: pszenica kostroraska, buraki, koniczyna czer- 

 wona; na piasku zaś dyluwijalnym i glinie piaszczystej — żyto i owies. 



Z pastewnych roślin sieją tu: kartofle, buraki, marchew, koniczynę czerwoną 

 i białą, przelot, tymotkę i szporek. 



W północnój i zachodniej częściach S-tokrzyskiego, przeważa własność wię- 

 ksza, w południowej i zachodniej znajdujemy prawie wyłącznie drobną. 



Handel bydłem bardzo w tych okolicach ożywiony. Można tu codzleń być 

 na jakimś jarmarku, bo odbywają się one raz na tydzień w któremś miasteczku, 

 jak np. w Opatowie, Iwaniskach, Rakowie,; Łagowie, Bodzentynie 1 t. p. 



Kultura rolna znacznie wyżej stoi w pasie lossu, niż gliny piaszczystej lub 

 piasku dylu wij alnego; wyżej w gospodarstwach folwarcznych, niż włościańskich. 

 Budynki dla bydia w calem S-tokrzyskiem przedstawiają wiele do życzenia; są 

 one niskie, ciemne 1 bez wentylacyl. W lecie bydło żywi się na przyrodzonych 

 pastwiskach, albo na specyjalnie na ten cel podslanych polach; w zimie zaś otrzy- 

 muje ogólnie paszę ekstensywną. 



Wbrew twierdzeniu p. Popiela, od bardzo dawna wprowadzano tu rospło- 

 dnlki rozmaitych ras. Ze względu jednakże na wspomniany żywy handel by- 

 dłem w tych okolicach, muszę tu uwzględnić nawet trochę dalsze okolice. W ro- 

 ku mianowicie 1828, do Suchej p. Wodziński wprowadził holendry; w r. 1830 za- 

 stąpił je rasą tyrolską. Przed r. 1830, p. Boski sprowadził od hr. Zamojskiego 

 z Podzamcza, czarno-pstre berny do Bobrownik, Szerzenie 1 Lipy. W następstwie 

 do wyż wspomnianych miejscowości były sprowadzone czerwono- pstre berny. 

 W latach 1830 — 1837 p. Krasuski wprowadził flamandzkie bydło do Grzmiącej. 

 Między r. 1837 i 1838 p. Ożarowski zaprowadził w Bi-zeziu i Kozienicach cale 

 stado czarno-pstrych bernów. Około r. 1850, następujący pp. wprowadzili ho- 

 lendry do swoich majątków: Osławskl do Oblas, Hirosz do Glinie, Roszkowski do 

 Piotrowic i Pruszak do Orońska. Około 1860 r., p. Kurtz wprowadził do Rusi- 



