— 39 — 



W miesiącach zimowych, zwłaszcza w Lutym, zboczenia temperatury by- 

 wają, największe, zmniejszają się one prędko wiosną, aż do Lipca, który to mie- 

 siąc pośród lata odznacza się zmiennością większą, poczem charakter stalszy 

 powraca i tracić tę cechę poczyna w Październiku. Od Czerwca do Września, 

 który odznacza się u nas najmniejszą zmiennością, wielkość zboczeń w Warsza- 

 wie jest prawie taż sama co i w Gienewie; lecz już Październik, należący w Gie- 

 newie do najstalszych ze wszystkich miesięcy, nagle zdradzać u nas poczyna 

 wzrastającą coraz bardziej zmienność klimatu naszego. 



W Gienewie Styczeń odznacza się największem zboczeniem prawdopodo- 

 bnej, które się waha między ± 1°,71 (*), u nas ta naj większość. występuje 

 w Lutym w krańcowościach prawdopodobnych znacznie powiększonych, a mia- 

 nowicie + 2°,35. Jestto wielka cecha naszego klimatu, który stanowi przejście 

 od morskiego do' lądowego. Podpadając wpływom to z jednej, to z drugiej stro- 

 ny, przedstawia szerokie granice zmienności; stąd taka rozmaitość u nas jesieni 

 zimy i wiosny, którą wymownie streszczają liczby powyższe. W krajach za- 

 chodnich, gdzie klimat morski przeważa, zboczenia temperatury pojedynczych 

 miesięcy w rozmaitych latach nietak są wygórowane; podobnież w klimacie lą- 

 dowym, na wschodzie, podobieństwo biegu ciepłoty w rozmaitych latach bywa 

 mniej naruszane. Ale ponieważ cechy klimatów morskiego i lądowego wręcz są 

 przeciwne, przeto nasz kraj, na przejściu jednego, do drugiego położony, do- 

 świadczać musi przeważnie skutków raz wygórowanego klimatu lądowego, to 

 znowu łagodnego morskiego. 



Wyciągamy stąd jeszcze pouczającą naukę, jak oględnie czynić należy 

 wybór stacyi normalnej, chcąc spostrzeganą temperaturę w naszym kraju spro- 

 wadzić do liczb właściwych czyli normalnych. Zdaniem naszem Warszawa 

 wcześniej czy później stanie się sama stacyją normalną i da całemu krajowi mo- 

 żność posiłkowania się zdobytemi wypadkami. Dopóki to nie nastąpi, postęp 

 klimatologii naszego kraju zawsze hamowany będzie. 



Wobec łatwości porównania największych anomalij temperatury, których 

 w ciągu 55 lat doświadczyliśmy, podajemy dla każdego miesiąca krańcowości 

 w tym okresie, pospołu ze zboczeniami odpowiedniemi, jak również zboczenia 

 największe, jakie prawdopodobieństwo wskazuje, tak dla okresu 55-letniego, ja- 

 koteż wieku całego. W pierwszym razie prawdopodobieństwo podobnych zbo- 

 czeń będzie 7 55 , w drugim zaś '/ 100 ; stąd wypada, że te zboczenia powinny 

 być większe od prawdopodobnych odpowiednio 3,5016 i 3,8192 razy. 



(*) Plantamour. Du climat de Gen4ve p. 32. 



