— 65 — 



ciepła środka od ciepła otaczających okolic jest pierwszym powodem ruchu, 

 przeto im ona jest znaczniejsza, tern większe przestrzenie ruch ten ogarnia i tern 

 silniejsze wiatry wytwarza. 



Antycyklony powstają wtedy, gdy zimne powietrze z górnych stref atmo- 

 sfery opuszcza się jako cięższe ku powierzchni ziemi i rozprasza się we wszyst- 

 kich kierunkach po tejże powierzchni. Ulega ono w swym ruchu również dwum 

 siłom: rozpraszającej odśrodkowej i sile nabytej skutkiem obrotu ziemi, a wła- 

 ściwie wypadkowej ich obu, tworząc około środka anty cyklonu prądy spiralne 

 odwrotnego kierunku: od wschodu przez południe ku zachodowi. Im masy spa- 

 dającego powietrza są chłodniejsze i cięższe tern ruch ich wirowy większe prze- 

 strzenie obejmuje. 



Te dwa rodzaje zjawisk atmosferycznych posiadają wprost przeciwne so- 

 bie własności. 



"W" cyklonach środek złożony z kolumny powietrza ogrzanego lekkiego 

 przedstawia ciśnienie barometryczne najmniejsze (minimum, depresyja), okolice 

 otaczające środek dostarczają mas powietrza chłodniejszych, a więc cięższych, 

 barometr też w nich coraz wyższe ciśnienie wskazuje. Łącząc miejsca jednako- 

 wego ciśnienia linijami krzywemi, otrzymujemy tak zwane izobary, otaczające 

 zamkniętemi krzywiznami środek cyklonu. Ciśnienie to wzrasta od środka ku 

 obwodowi, izobary jednak nie są ściśle koncentryczne, im różnice ciepła otacza- 

 jących warstw są większe, tern ciśnienie barometryczne szybciej wzrasta, tern 

 izobary są bliższe i natężenie wiatrów, będące prostym wynikiem różnicy ciepła, 

 jest większe. Kierunki jednak wiatrów nie schodzą się w zupełności z kierun- 

 kami izobarów, coby zresztą było przeciwne zasadniczemu pojęciu cyklonu, śro- 

 dek jego przez wypełnienie chłodniejszem powietrzem musi dojść do równowagi — 

 i wtedy znika, kierunki Avięc wiatrów, tworząc linije spiralne są pod pewnym 

 kątem nachylone do linii izobarów w stronę środka cyklonu. 



Bliżej te stosunki objaśnia Tab. II. Fig. 1. przedstawiająca schemat typo- 

 wego cyklonu z przypuszczalnemi ciśnieniami barometru pojedynczych izobarów 

 i powstającemi wskutek tego kierunkami wiatrów tern silniejszych, im bliższe 

 izobary, czyli im szybciej wzrasta ciśnienie barometru. 



Nachylenie kierunku wiatru do stycznej izobarów jest zmienne. W Euro- 

 pie wynosi ono około 21° a tym sposobem wiatr dochodzi do środka cyklonu ze 

 strony zupełnie innej niż ta, w której wziął początek, opisując w swym biegu 

 liniją spiralną jak to z kierunków strzałek na Fig. 1 zauważyć można. Ponie- 

 waż wiatry zdążające do środka cyklonu pochodzą z różnych stron, przeto i wła- 

 sności ich są odmienne. Części cyklonu południowa i wschodnia złożona z prą- 

 dów wiejących z miejsc cieplejszych i wilgotnych (u nas z oceanu Atlantyckiego) 

 obfitują w deszcze, śniegi i wilgoć; strony zaś zachodnia i północna zasilane prą- 

 dami z północy są zwykle suche i pogodne. Linija, idąca od południo-zachodu 

 przez środek do północo-wschodu, rozdziela okolicę zajętą przez cyklon na dwie 

 połowy, odróżniające się odmiennym zupełnie stanem pogody, jak wskazuje lini- 

 ja AB na Tab. II. Fig. 1. Znaczne różnice ciepła punktu środkowego od ciepła 

 stron otaczających wytwarzają prądy gwałtowniejsze, dla tego wiatry cyklonów 

 często są z burzami połączone. 



P. F. T. Ii. 5 



