— 67 — 



w okolicy Indyj Wschodnich, właściwego letniśj porze naszej półkuli. W pół- 

 nocno-wschodniej stronie Eossyi Europejskiej pomieszczony jest (Tab. III. B') 

 typ jednego z tych antycyklonów ruchomych, jakie w tych okolicach zimową 

 porą czasowo się tworzą, przesuwając się od Uralu, aż do północnej Norwegii. 

 Nakoniec C oznacza antycyklon Atlantycki stały prawie, bo tylko z wzrostem 

 ciepła letniego na półkuli północnej posuwający się zaledwie o kilka stopni 

 ku północy. 



Prawdopodobnie aiitycyklony są zjawiskami pierwotnemi. Prąd powietrza 

 pod równikiem rozgrzanego wznosi się w górę i dąży ku biegunowi, a stygnąc 

 stopniowo w wyższych szerokościach gieograficznych, opuszcza się ku ziemi two- 

 rząc anty cyklony, które dostarczają mas powietrza do powierzchni ziemi i te 

 stopniowo, przy sprzyjających warunkach, rozgrzane dają materyjał podsycają- 

 cy cyklony. Tego ich znaczenia pozwala się domyślać rozmieszczenie głównych 

 wielkich cyklonów i antycyklonów po powierzchni kuli ziemskiej i związek ich 

 z pasatami. 



Główne aiitycyklony tworzą się najczęściej w pasie kuli ziemskiej blizko 

 30° szer. gieogr. leżącym po obu stronach równika, zimą posuwają się nieco 

 w głąb lądów półkuli północnej. W tych odległościach od równika prąd równi- 

 kowy, wznoszący się w górę, już się dostatecznie w drodze ku biegunowi ochła- 

 dza, aby się opuszczać ku dołowi. Dla cyklonu Islandzkiego, obchodzącego nas 

 z powodu jego wpływu na nasz klimat, dostarcza wiele materyjału antycyklon. 

 tworzący się na Atlantyku na wschód od północnej Afryki. Zimową porą leży 

 on pod 30° szer. gieogr. latem posuwa się do równoleżnika Gibraltaru i wtedy 

 oprócz prądów ku Islandyi jeszcze pewna część jego powietrza jako wiatr za- 

 chodni mięsza się do prądów dążących ku cyklonowi Indyjskiemu jak to na Tab. 

 IV- spostrzedz można. 



Dla należytego ocenienia wpływu tych odległych utworów na klimat na- 

 szego kraju rozpatrzymy niektóre z nich nieco bliżej. 



Ocean Atlantycki w porze zimowej północnej półkuli przedstawia miejsce 

 najwyższej względnie temperatury naszej strefy, tak z powodu własności wol- 

 niejszego stygnięcia niż lądy, jakoteż z powodu prądu ciepłego (golf-strom) pły- 

 nącego z zatoki Meksykańskiej. Punkty najniższej zimowej temperatury, tak 

 zwane bieguny zimna znajdują się: jeden w północno-wsckodniój Azyi około Ja- 

 kucka, drugi na północy Ameryki. Przy tych stosunkach na oceanie Atlanty- 

 ckim około Islandyi wytwarza się olbrzymi prąd powietrza cieplejszego, wzno- 

 szący się w górę, a masy powietrza otaczającego, wciągane w tę względną 

 próżnię, wytwarzają wirowe prądy cyklonu, który kręgami swemi sięga aż pra- 

 wie do zachodnich granic Syberyi. Prądy te, jak to na Tab. III. widać przebie- 

 gają nasz kraj w postaci wiatru południowo-zachodniego, który w normalnych 

 latach jest najczęstszym u nas wiatrem zimową porą. 



Z drugiej strony oziębienie zimowe wielkiego lądu Azyjatyckiego powo- 

 łuje wytworzenie stałego zimowego ^ntvcvklonu w północno-wschodniej Azyi, 

 ten jednak nie sięga dalej, jak do Zachodniej Syberyi, ale za to blisko tej grani- 

 cy prawie corocznie z powodu oziębionego lądu tworzą się mniejsze antycyklo- 

 ny ruchome, posuwające się bardzo powoli i roztaczające kręgi suchego chłodne- 



