— 70 — 



Cyklon majowy jest zwykle krótkotrwały, wyrównanie ciepła północy 

 i południa jest jego zakończeniem. Tymczasem wielki kontynent Azyi, pozba- 

 wiony łagodzącego wpływu oceanu, rozgrzewa się coraz bardziej i działanie 

 wznoszącego się w górę słońca wytwarza na nim powoli w początkach lata wiel- 

 ki cyklon na granicy Indyi i Chin. Jednocześnie, przy względnie niższem cieple 

 na Atlantyku, cyklon Islandzki słabnie, dosięgając już zaledwie kręgami swemi 

 do Berlina i Wiednia. Wszystkie prądy sąsiednie naszego kraju dążą przez 

 całe lato do cyklonu Indyjskiego, wytwarzając u nas przeważnie wiatry północ- 

 no-zachodnie, cechujące wogóle nasze lato, a widoczne w normalnych kierun- 

 kach wypadkowej wiatrów (patrz Wypadki średnie Nr. 2). Przerywają tylko 

 chwilowo tę jednostajność, albo ruchome a burzliwe cyklony Atlantyckie, albo 

 słabe antycyklony, również ruchome, z suszą połączone. 



Kraj nasz, znajdując się zimową porą w południowej połowie cyklonu 

 Islandzkiego, latem przeciwnie mieści się w połowie północnój cyklonu Indyj- 

 skiego, to jest w połowie jego pogodnej, na zachód od linii naturalnej rozdziału 

 pogody. Właściwości cyklonu w dAvu różnych jego połowach, powyżej przyto- 

 czone, odbijają się wyraźnie w cechach charakterystycznych naszej zimy i lata. 

 Położenie letnie w pogodnej części cyklonu objawia się mniejszą zmiennością 

 i znaczną stosunkowo jednostajnością 3 miesięcy letnich, które i w roku 1881 

 niewiele odstępowały od normalnych, z wyjątkiem kilkodniowego oziębienia 

 w Czerwcu. 



Ta zależność naszego lata od korzystnego położenia w cyklonie Indyjskim 

 uwydatnia się w cyfrach średniego miesięcznego wahania, jeśli je zestawimy 

 z takiemże średniem wahaniem się w trzech miesiącach zimowych, zależnych jak 

 to widzieliśmy i od położenia w południowej części cyklonu Islandzkiego i od 

 zmiennych anty cyklonów wschodnich (Porównać Tab. II. Fig. 1 i Tab. III.). Wa- 

 hanie to wynosi podług spostrzeżeń Płońskich: 



dla trzech miesięcy zimowych średnio: barom. 30. m 7; ciepłom. 22°. 8 

 „ „ „ letnich „ „ 16. m 7: „ 16°.5 



Z cyfr tych widzimy, że wahanie miesięczne i barometru i ciepłomierza 

 zimą jest oniemal 2 razy większe niż latem. 



Działanie wspomnianych cyklonów, co pół roku kolejno zmieniające się, na- 

 daje klimatowi naszego kraju szczególny charakter: latem zbliża ono go do klima- 

 tów jednostajnych lądowych, zimą czyni go podobnym do klimatów nadmorskich, 

 w których zależność ciepła od szerokości gieograhcznej miejsca zaciera się pod 

 wpływem łagodzącego działania oceanu. Dla uwydatnienia tego wpływu dość 

 jest rozpatrzyć kierunki linij, łączących miejsca jednakowego średniego ciepła 

 lata i zimy (Tab. V.). 



Linije równociepła letniego (izotery) mają u nas kierunek zbliżony do ró- 

 wnoleżników, zbaczając od nich pod niewielkim kątem ku północo-wschodowi, 

 tak np. linija, łącząca miejsca, mające średnią ciepłotę lata = + 16°.5 C. prze- 

 chodzi od Gdańska, poniżej Królewca, na poludnio- zachód od Tylży, dotyka 

 prawie krańca północnego Królestwa, przechodząc dalej powyżej Dynaburga. 

 Następnie idą prawie równolegle od tej, aż do linii średniej letniój ciepłoty 

 + 18°.4 C, przecinającej poniżój Krakowa Galicyją i mającej prawie kierunek 



