- n - 



równoleżnika. Ciepło więc lata wzrasta od północy ku południowi, podlegając 

 naturalnemu prawu szerokości gieograficznej, jak to miewa miejsce w klimatach 

 lądowych. Przyrost ciepła, z początku znaczniejszy, dalej maleje, wynosi on 

 od północnego krańca Królestwa do południowego l°.2 C. Krakowskie ma 

 lato o 1° C. cieplejsze, aniżeli Augustowskie. 



Inne jest jednak zupełnie położenie zimową porą. Linije równociepła 

 trzech zimowych miesięcy (izochimeny) mają u nas kierunek prawie równoległy 

 do południków. Kierunek ten jednak dochodzi tylko do południowej granicy 

 Królestwa, zbaczając nagle ku Wschodowi, tak że w Galicyi staje się równole- 

 głym do równoleżników a tym sposobem i do linij izoterów. Tak na tablicy V 

 widzimy liniją, łączącą miejsca, mające średnie ciepło zimy = — 1°.7 C. Prze- 

 chodzi ona od Elbląga na wschód Torunia ku Poznaniowi, a poniżej Wrocławia 

 zbacza ku wschodowi, niedaleko Żywca przechodząc wzdłuż Galicyi ku Kołomyi 

 i Czerniowcom. Inne linije podobny kierunek zachowują, zbaczając również u po- 

 łudniowej granicy Królestwa ku Wschodowi'). W Królestwie więc średnie 

 ciepło zimy zmniejsza się od Zachodu wprost ku Wschodowi, wbrew prawu za- 

 leżności od wysokości słońca a więc od szerokości gieograficznej. Zmniejszenie 

 to jest dość znaczne, wynosi bowiem od Kalisza do Brześcia 2°.2 Cels. i zależne 

 jest wprost od cyklonu Islandzkiego i. dążących do niego wirowych ciepłych prą- 

 dów Atlantyku w postaci zachodnich wiatrów. Zima w Kaliskiem jest o 2° .C 

 łagodniejsza, w Podlaskiem nad Bugiem i w Lubelskiem o 2° O. surowsza. Sto- 

 sunki te jednak sięgają tylko do południowej granicy, gdzie izochimeny przyj- 

 mują położenie równoleżników. Linija AB na Tab. V. łącząca ich zagięcia 

 i przechodząca od Krakowa koło Sandomierza i Hrubieszowa ku Pińskowi *), 

 jest rzeczywiście kresem działania cyklonu Atlantyckiego. Poza nią widzimy 

 w Galicyi i na Podolu już wzrost ciepła od północy ku południowi zgodny 

 z ogólnem prawem szerokości gieogr. i wysokości słońca. Galicyja tym sposo- 

 bem charakterem klimatu znacznie się od Królestwa wyróżnia; powyżej, mówiąc 

 o prądach wiatrów, widzieliśmy, że należy ona pod tym względem do systemu 

 południowego, przedstawia bowiem pas przejściowy na granicy cyklonu Islandz- 

 kiego. Z pasa tego prądy powietrza dążą do cyklonów morza Śródziemnego, 



') Izotery i izochimeny, oznaczone na Tab. V., otrzymałem w części z bezpośrednich spostrze- 

 żeń, w części przez interpolacyją z tych źródeł, jakie przy skąpych w naszym kraju materyjalach udało 

 mi się zebrać a temi są: Dove, Ciepłota looo miejsc, Spraw. Kom. Fizyjogr. Krak., Spostrzeżenia Obs. 

 Warsz., Atlas iizyczny Berghausa i inne pojedynczych osób, jak W. Choroszewskiego z Pińska 1 t. d, 

 z uwzględnieniem ważności, od liczby lat zależnej, Brak materyjałów z południowo-wschodnich części 

 kraju 1 krótki stosunkowo czas trwania stacyj Galicyjskich nie pozwoliły jeszcze opracować tych linij 

 tak, jakby tego właśnie wymagała dość nagła zmiana ich kierunku w tamtych stronach. Dłuższe 1 wy- 

 trwałe prowadzenie stacyj Galicyjskich w ten sposób, jak to dotychczas ma miejsce, wiele do wyja- 

 śnienia tego punktu może się przyczynić; również jednak do tego wydaje się niezbędnem zebranie da- 

 nych w większej Ilości w Królestwie a szczególniej w Gub. Kieleckiej, Lubelskiej i w sąsiednich oko- 

 licach Podola. 



-) Stacyja W. Choroszewskiego w Pińsku jest w tćj miejscowości bardzo użyteczna; szkoda, 

 że jćj spostrzeżenia tylko w streszczonej formie są ogłoszone; zdałyby się bardzo in extenso. 



