NACHYLENIA MAGNETYCZNE 



w Warszawie, 



PRZEZ 



Eugienijusza Dziewulskiego. 



O stanie magnetyzmu ziemskiego w danej miejscowości w pewnym czasie 

 możemy zdać sobie sprawę, znając odpowiednie elementy tego stanu. Temi ele- 

 mentami są: Zboczenie (Deklinacyja), Nachylenie (Inklinacyja) i Natężenie ma- 

 gnetyczne. Wyznaczenia magnetyczne są dokonywane z wielką starannością od 

 kilkudziesięciu lat w rozmaitych miejscoAYOściach kuli ziemskiej. W roku 1834 

 w Getyndze zostało urządzone pierwsze obserwatoryjum magnetyczne przez zna- 

 komitego Gaussa, które jest prowadzone aż 'do obecnej chwili przez Webera. 

 Wszystkie inne obserwatoryja' magnetyczne w Niemczech zostały urządzone na 

 wzór obserwatoryjum w Getyndze i pozostawały z niem w ścisłym stosunku. 

 Wypadki otrzymywane z obserwacyj w różnych obserwatoryjach były ogłaszane 

 W „Iiestdtate aus den Beobaditungen des magneiisclien Yereins, lierausgegeben von Carl 

 Friedrich Gauss und Wilhelm Weber 1 '. Nietylko w interesie naukowym, poznania 

 rozkładu sił magnetycznych na ziemi, lecz i z powodu korzyści praktycznych, 

 jakie wypływają z dokładnych map magnetycznych, różne państwa pozakładały 

 obserwatoryja magnetyczne na licznych punktach kuli ziemskiej. Pomimo ta- 

 kiego ruchu naukowego, mającego na celu wyznaczenia magnetyczne, Warszawa 

 w obecnej chwili jest miejscowością, w której wyznaczenie elementów magne- 

 tycznych, systematyczne i dokładne, nie było jeszcze przeprowadzone. W roku 

 1848 były dokonane doświadczenia przez p. Adama Prażmowskiego w obserwa- 

 toryjum astronomicznem warszawskiem w celu oznaczenia natężenia siły magne- 

 tycznej; przyrządy do tego użyte były przygotoAvane naprędce przez samego 

 pana Prażmowskiego, który przy ich pomocy oznaczył poziome natężenie siły 

 (aagnetycssnej na 1,873 L '). Spostrzeżenia te nie były później przez nikogo po- 

 wtarzane dla braku odpowiednich narzędzi i stosownej miejscowości. 



Dopiero w 1871 r. dzięki staraniom S. Przystańskiego, b. dziekana, gabinet 

 fizyczny uniwersytetu warszawskiego został zaopatrzony w przyrządy magne- 

 tyczne (kosztujące 1250 rs.) z Getyngi od fabrykanta Mayersteina; deklina- 

 toryjum, inklinatoryjum i tak zwany erdindkhtor miały być użyte do stałych ozim- 



') Biblijoleka Warszawska za rok 1848, toin 4, ogólnego zbioni tom XXXII, str. 372. 

 P. F. T. II. 5 



