— 94 — 



obfituje v/ drobne ciemne mikrolity, pęcherzyki gazu i płynu. Mińsk litewski — 

 koło Dorpatu pospolity, często używany na flizy, do chodników, prawdopodo- 

 bnie jest to tylko uboższa w mikę odmiana N. 7-go. 



7. Gruboziarnisty ortoz blado czerwony, o silnym połysku, powierzchnia 

 o P błękitnawo się mieni. Kryształy tegoż, zarówno pojedyncze jak i bliźniaki 

 podług prawa Karlsbadzkiego, dochodzą niekiedy calowej długości, przez co 

 granit przybiera pozór złożenia porfirowego. Ortoz ten jest przerośnięty ziarn- 

 kami kwarcu i blaszkami czarnej miki. Kwarc barwy dymkowej. Mika czarna 

 w niewielkiej ilości. 



Finlandzki ten granit jest szeroko rozpowszechniony, w Dorpacie często 

 na flizy do chodników bywa ciosany — próbki największych głazów z okolic Win- 

 dawy, zebrane przez pastora Kawalla, po większej części tu należą, na Szlązku 

 podług Liebischa pospolity, przypomina cokolwiek granit z okolic Tawastchusu 

 w Finiandyi. 



8. Gruboziarnisty, barwy blado cielistej. Powierzchnia głazu w skutek 

 zwietrzenia pokryta warstwą białej glinki porcelanowej (kaolinu). Kryształki 

 ortozu są mleczno białe lub cieliste, którą to barwę zawdzięczają obficie 

 w szczelinach tychże i na brzegach pojedynczych kryształów nagromadzonemu 

 czerwonemu tłennikowi żelaza, odszlifowana. powierzchnia tej skały przedstawia 

 zatem jakby czerwoną sieć na mleczno białem polu. Kwarc jasno dymkowy 

 zwykle tworzy większe gniazda. Mika czarna w bardzo szczupłej ilości. Pu- 

 zniejki w Kurlandyi. 



9. Granityt o średniej wielkości ziarnie, niektóre kryształy felspatu docho- 

 dzą l'/ 2 cala średnicy i nadają skale pozór złożenia porfirowego. 



Ortoz brunatno czerwony, tworzy ziarnka pod mikroskopem nieprześwie- 

 cające, przepełnione czerwonym barwnikiem; niektóre świeższe białawe jego 

 cząstki są tylko czerwono plamiste. Obok ortozu lecz znacznie od tegoż liczniej- 

 sze widzimy kryształki i ziarnka mikroklinu, do której to odmiany i większe 

 kryształy należą. Pod mikroskopem są one obłoczkowo zmącone, przeświecają 

 biało, w polaryz. św. dają pole wyraźnie kratkowane, kwarc bardzo czysty, 

 mocno popękany, szpary te gdzieniegdzie zapełnione pyłkiem hematytu. Cha- 

 rakterystycznemi dla tego granitu są minijowo czerwone ziarnka pirargilitu. 

 Okaz przezemnie analizowany pochodzi z wielkiego głazu w dobrach Polepie 

 przy ujściu Szuszwy do Niewiaży na Żmujdzi. Znajdowałem go również koło 

 Mińska lit. i Dorpatu, pochodzi z Abo w Finiandyi. 



10. Ziarno średniej wielkości, granit ten składa się z ciemno ponsowych 

 kryształów ortozu, przerośniętych drobnemi ziarnkami szarego kwarcu. Miki 

 niema wcale, natomiast zrzadka rozrzucone są ziełonkawo-żółte ziarna talku, 

 prawdopodobnie w skutek rozkładu tejże powstałe — Warszawa. 



11. Dość drobnoziarnisty gnejs o warstwach falisto pogiętych. Wielkie 

 cieliste, białe lub zielonkawe kryształy ortozu, ugrupowane w gniazda, nadają 

 mu pozór złożenia porfirowego, pochodzi z lewego brzegu jeziora Noto w Rosyj- 

 skiej Laponii, znajdowałem go kolo Zagubią nad Ładogą, koło Dorpatu i Pussen 

 w Kurlandyi. 



