— 95 — 



12. Grubofladrowy gnejs, o ziarnie średniej wielkości, składa się prze- 

 ważnie z białego lub blado-brnnatnego doskonale przezroczystego plagijoklazu, 

 o powierzchni łupliwości szklisto połyskującej i prążkach bliźniaczych gołem 

 okiem widzialnych, cielisto-czerwonego lub rdzawo-rudego ortozu oraz czarnej 

 bardzo silnie błyszczącej opt. jednoosiowej miki. Oba felspaty pod mikr. przed- 

 stawiają się bardzo świeżo, są doskonale przezroczyste. "Wewnątrz kryształków 

 plagijoklazu zrzadka widzimy rozrzucone płatki miki. W polaryzowanem świe- 

 tle dostrzegamy, że większość ortozu do mikroklinu należy, piękne bowiem 

 kratki barwiste widzimy bardzo Avyraźnie, obok opisanych przy Nr. 1 falistych 

 prążków w najdrobniejszych nawet ziarnkach. Mika w preparacie tombakowo 

 prześwieca, niektóre jej cząstki jasno-zielone odznaczają się silnym pleochroi- 

 zmem przy badaniu zapomocą jednego tylko polaryzatora. KAvarc bardzo czysty; 

 rzadki. Pospolity koło Warszawy i Dorpatu, jak również na Szlązku (Lie- 

 bisch str. 38). 



13. Granityt drobnoziarnisty (2 — 3 mm ), żywej cielisto-czerwonej barwy, 

 czarno popstrzony. Ortoz koloru świeżego mięsa, pod mikr. mętny, nieprzej- 

 rzysty, przepełniony czerwonym barwnikiem hematytu. Plagijoklaz jaśniejszy, 

 w polar. św. wązko prążkowany, niektóre prążki są tak drobne, że przy silnem 

 powiększeniu nawet wyglądają jakby rysy, nakreślone cienką igiełką tuż przy 

 sobie. Kryształy jego po większój części przezroczyste; na prążkach rozdziela- 

 jących pojedyncze listewki plagijoklazu widzimy szeregi drobnych mikrolitów 

 w kształcie ciemnych igiełek, powstałych zapewne w skutek molekularnego roz- 

 kładu tegoż. Proces rozkładu rozpoczyna się w środku kryształu, posuwając 

 się zwolna ku jego brzegom, tak iż przez mikr. zwykle widzimy jeszcze brzegi 

 kryształów plagijoklazu w wysokim stopniu przezroczyste, gdy środek jego już 

 w skutek nagromadzenia mikrolitów zaledwie białawo prześwieca. Do widzia- 

 nych pod mikroskopem zawartości tegoż zaliczyć należy łuszczki blyskawki że- 

 laznej i czarnej miki, płatki promienistej, silnie dwubarwnej hornblendy oraz 

 ziarnka fijołkowego fluspatu. Największe ziarnko w tym granicie należy do 

 ciemnego kwarcu, barwę swą zawdzięcza ten ostatni wielkiej obfitości pęcherzy- 

 ków gazu i płynu, oraz ciemnych mikrolitów, które, ułożone w podłużne szeregi 

 przecinają całą masę kwarcu w postaci cienkich żyłek. Czarna mika jest 

 zwykle mocno zwietrzała, z wierzchu zielonkawo zabarwiona. 



Razem z N. 2 na wschód aż do Orszy, koło \VarszaAvy pospolity, pochodzi 

 z okolicy pomiędzy Wiborgiem a Imatrą. 



14. Drobnoziarnisty, czerwonawo cielistój barwy, są w nim rozrzucone na 

 Bom długie biadocieliste lub rdzawo rude kryształki ortozu oraz 1 — 2cm średni- 

 cy mające ziarnka jasno-brunatnego kwarcu. Skała ta składa się przeważnie 

 z białawego lub czerwonawego ortozu w równej ilości pomieszanego z jasno-bru- 

 natnemi ziarnkami kwarcu, oraz z niewielkiej ilości plagijoklazu i czarnej miki. 

 Ortoz przez mikr. dość jeszcze świeży, jest jak zwykle w granitach mleczno zmą- 

 cony i przesiąknięty pyikiem czerwonego hematytu. Kwarc przez mikr. zu- 

 pełnie przezroczysty obfituje w obce zawartości; najpospolitsze są w nim cząstki 

 szkła mineralnego i pęcherzyki z płynem. Niektóre cząstki szkliste zawierają 

 ze swój strony pęcherzyki płynu, tak iż dostrzegamy w jednym pęcherzyku dwie 



