96 — 



libelle. Nie należy brać tego zjawiska za jedno z pęcherzykami płynnego kwasu 

 węglanego, również tu napotykanemi, które napozór są do nich podobne, lecz 

 posiadają tylko jednę libelle czyli bąbelek powietrza. Obok pęcherzyków 

 z kwasem węglanym, odznaczających się bardzo ruchliwą, przy nagrzaniu do 

 30° R. znikającą libellą, widzimy inne o libelli znacznie powolniejszej, znikającej 

 zaledwie przy 100°. C, zapewne wodą napełnione. Blado -orzechową barwę swo- 

 ją zawdzięcza kwarc gęsto w nim rozsianemu brunatnemu pyłkowi, którego mi 

 się. przy użyciu najsilniejszego powiększenia, jakie miałem w rozporządzeniu, 

 ( 3G0 / I ) określić bliżej nie udało. Z innych zawartości wymienię bezbarwne 

 krystality i igiełki chlorytu. Każde ziarnko kwarcu jest okolone czerwoną 

 obwódką z pyłku hematytowego, który tu wszystkie szpary i rysy zapełnia. 

 Biały plagijokłaz, jakkolwiek w znacznie mniejszej niż ortoz ilości, zaliczyć 

 jednak należy do składników pierwszego rzędu. Delikatne prążki dają się już 

 w zwykłem świetle odróżnić, gdyż jak w N. 13 granice listewek znaczą szeregi 

 drobnych cienkich mikrolitów, co przypomina budowę diallagu w skałach do ro- 

 dziny gabbro należących. 



Kurlandyja, Królestwo Polskie, Litwa do Orszy, Zagubię nad Ładogą, 

 tworzy żyły w N. 13 pomiędzy Wiborgiem a Imatrą. 



15. W pagórku żwirowym w pobliżu stacyi kolei Tukum w Kurlandyi 

 znalazł prof. G-rewingk razem z kilku ciekawemi szwedzkiemi skałami okaz 

 czerwonawo-brunatnego, bardzo drobnoziarnistego granitu (gnejsu?), któremu 

 zrzadka rozrzucone do 3™ długie płatki czarnej miki nadają pozór złożenia 

 porfirowego. Skład tego granitu następujący: ortoz czerwomwy lub żółtawo 

 brunatny, mocno zwietrzały, oligoklaz dość świeży, w niewielkiej liczbie, kwarc 

 zawierający tylko trochę bezbarwnych belonitów, zresztą jak szkło czysty, 

 czarna mika i żelaziak magnesowy. "Wszystkie istotne składniki w mniej więcej 

 jednostajnej ilości. 



16. Drobnoziarnisty gnejs oczkowy. Drobne płatki czarnej miki przewa- 

 żają w głównej masie, w której osadzone są oczka cielistego ortozu, zawiera- 

 jące w sobie wielkie kryształy i ziarna szlachetnego granatu. Ryga. 



Ortoz przeważnie biały: 



17. Gruboziarnisty granityt, złożony z śnieżysto białych kryształów 

 ortozu, niekiedy przeszło calowej wielkości dochodzących, szklistego kwarcu 

 i czarnej miki, która się chętnie grupuje w gniazdka i żyły. Kryształy ortozu 

 są przerośnięte blaszkami czarnej miki, pod mikroskopem jak zwykle obłoczkowo 

 zmącone, nieprzezroczyste. Beckhof na Kurlandzkim brzegu. Dorpat. 



18. Drobnoziarnisty, złożony z ziarnek białego ortozu, zielonkawych 

 kryształów plagijoklazu, bezbarwnych, niekiedy żółtych ziarnek kwarcu i czarnej 

 miki. Wszystkie w mniej więcej równej ilości. Przez mikr. ortoz przedstawia 

 się mocno zmącony, nieprzezroczysty, plagijokłaz przeciwnie wszędzie znacznie 

 świeższy, przezroczysty, bardzo wyraźnie w polaryz. św. prążkowany. Wpra- 

 wdzie i on także dość mętnie wygląda, lecz w skutek nagromadzania drobnych 

 mikrolitów, nie zaś, jak u ortozu w skutek częściowej przemiany w kaolin. 

 Z nielicznych zawartości obcych wymienić należy ziarnka kwarcu i niekiedy 

 chlorytu. Kwarc dość czysty, mocno spękany, na szczelinach osiadł gdzienie- 



