— 99 — 



wanym kwasem HC1 burzą się naprzód, (co jak wiadomo jest dowodem obecno- 

 ści węglanów, niemożliwych w cblorycie) następnie zaś poddane przez 18 godzin 

 działaniu tegoż kwasu wcale się nie zmieniły, w gorącym jednak kwasie solnym 

 są rozpuszczalne. Przez mikr. barwy pięknie szmaragdowej w polar. św. słabo 

 dwubarwne kryształy te mogłyby zatem być prazeolitem. Czarna odmiana przed- 

 stawia wielkie podobieństwo do miki, słupki bowiem są połupane w kierunku 



0 P na cienkie sześciokątne blaszki, jakkolwiek wszakże niebyłoby w tem nic 

 nieprawdopodobnego, gdyż podług Wiehmana ostatecznym rezultatem rozkładu 

 kordyjerytu bywa zawsze mika, jednakowoż pod mikroskopem się nie sprawdza, 

 tak iż opisane wyżej słupki do gigantolitu zaliczyć wypada. 



Mińsk lit. Eóżana. Bechhof na Kurlandzkim brzegu . 



d. ) Granity amfiboSowe (kwarc -\- felspat -j- amfibol). 



24. Jeden tylko okaz czerwonego granitu o złożeniu pegmatytowem do 

 tej kategoryi da się zaliczyć. Skała ta składa się z ciemno czerwonego ortozu 



1 czarnego amfibolu, liczne jamy wypełniają gniazda kryształu górnego w dłu- 

 gich pryzmatycznych kryształach kombinacyi oo P. R.-R., z pastoratu Maryi 

 Magdaleny na północ od Dorpatu. 



e. ) Granity amfibolOWO-mikOWe (kwarc -f- felspat -\- mika -f- amfibol). 



25. Najważniejszą tu należącą skałą jest brunatno-czerwony gruboziarni- 

 sty granit o złożeniu sferołitowem, z kulistemi wydzielinami brudno czerwouego 

 ortozu, wielkości kurzego jaja, otoczonemi na 2 — 3mm grubą, skorupą zielonego 

 oligoklazu. Granit ten szeroko w południowej Pinlanclyi rozpowszechniony, 

 przeważnie pomiędzy Helsingforsem a Wiborgiem, znajdowałem wszędzie u nas, 

 posiadam okazy z pod Rzeszowa, Tarnowa i Hanzlówki nad Sawą u podnóża 

 Karpat w Galicyi, ze Szlązka i Prus wschodnicb, na wschodzie widziałem go 

 jeszcze koło Niższego Nowogrodu. Granit ten z powodu pięknej barwy używa- 

 ny na pomniki tak np. kolumna zwycięztwa i kolumnada katedry św. Izaaka 

 w Petersburgu, oraz podstawa posągu Barklaya de Tolly w Dorpacie z niego są 

 wyciosane, nie jest on wszakże trwały, zwłaszcza w naszym klimacie, z powodu 

 bowiem niejednostajnej rozszerzalności ortozu i oligoklazu piękne porfirowe kule 

 z czasem wypadają i ztąd nazwa ludowa Rappa-kiwi czyli zgniły kamień po- 

 chodzi. 



26. Grubo lub drobnoziarnisty. Na zwietrzałój powierzchni sterczą bla- 

 doszafirowe ziarnka kwarcu i czarne blaszki miki spomiędzy cienkiej warstwy 

 żółtawego kaolinu. W świeżym odłamie ortoz ma barwę cielistą w drobne 

 czerwone cętki. Zdarza się zarówno w kryształach jak i nieregularnych ziarn- 

 kach. Kwarc blado-szafiro wy lub niebieskawo-szary. Mika czarna, przez mikr. 

 nieprzejrzysta, regularnie ze słupkami czarnej, przez mikr. trawiasto zielonej, 

 dwubarwnej, promienisto-włóknistej hornblendy. Koło Warszawy nierzadki, 

 posiadam też okaz z Alt-Kaiperu w Kurlandyi, skała ta jest bardzo podobua do 

 granitu z Iamtland. 



27. Gruboziarnisty oliwkowo szary granityt amfibolowy, któremu przeszło 

 cal długie kryształy ortozu nadają pozór złożenia porfirowego. Skład petrogra- 

 ficzny: ciemno oliwkowy ortoz, seledynowo-zielony wyraźnie prążkowany plagijo- 

 klaz, czarna komblenda, bijotyt i kwarc. Oba felspaty pod mikr. zupełnie świeże 



