105 — 



b. Tło brunatne lub szare. 



44. Porfiry z wyspy Hochland w zatoce Finlandzkiej łatwo dają się roz- 

 poznać po silnym blasku szklistym, z jakim pojedyncze, zwykle drobne ziarnka 

 kwarcu odbijają od matowego rdzawo-brunatnego lub czarnego tła, zresztą 

 zarówno ilość jak wielkość wydzielin nadzwyczaj zmienna, listewki felspatu od 

 2em do 1 cala wielkości dochodzą. Masa mikrofelzytowa w preparacie zwykle 

 żółtawo-szara zawiera bardzo drobne cząsteczki szkła mineralnego, zresztą jest 

 pełna ciemnych globulitów. o złożeniu niewyraźnie płynnem. Porfiry te tylko koło 

 E.ewla i Dorpatu w wielkiej ilości znajdowałem, jeden okaz posiadam z Mińska 

 lit., dokładny opis patrz u Lagorio (Micr. Anal. Ostb. G-ebirgsarten). 



45. Tło matowo-czekoladowe z wydzielinami cokolwiek jaśniejszego ma- 

 towego ortozu do 2 cm długości niekiedy dochodzącemi. Pod mikroskopem wi- 

 dzimy, że kryształki ortozu przepełnione są ziarnkami ciemno-zielonego, przy 

 bardzo silnem powiększeniu włóknistego minerału (miki?), którego okrągłe 

 płatki widzimy też jednostajnie rozrzucone w całej masie porfiru. Obok ortozu 

 wydzielił się też brunatnawy plagijoklaz i ziarnka kwarcu. 



W felzytowej masie przy dostatecznem powiększeniu dają się rozpoznać 

 ziarnka ortozu i kwarcu o kształtach niewyraźnych, spływające się w jedną pół- 

 szklistą masę, w której rozrzucone są zrzadka ciemno-zielone blaszki miki 

 i ciemno-rdzawo-brunatne ziarnka tlenniku żelaza. Kwarc zawiera liczne 

 pęcherzyki gazu. Porfir ten znajdowałem dotychczas tylko w okolicy Mińska 

 litewskiego. 



C. Tło szkliste. ( Yitrofiry — Rosenbusch) 

 4(5. Tło ciemno-czekoladowe, bez połysku, czerwonemi prążkami i plamami 

 upstrzone, o odłamie szklistym lub płasko muszlowym, obejmuje około 5 mm śre- 

 dnicy mające graniaste odłamy rdzawo-czerwonego lub szarego felspatu. drobne 

 zieionkawo-białe kryształki plagijoklazu, ziarnka kwarcu i jest przecięte żyłka- 

 mi białego opalu. 



Tlo w preparacie żółtawo-brunatne jest czysto szkliste, o pięknem złożeniu 

 płynnem, strumienie jego obejmują odłamy felspatu i niekiedy graniaste ziarnka 

 kwarcu. Ilość porfirowych wydzielin pod mikroskopem znacznie się powiększa. 



Felspat z wyjątkiem kilku drobnych krysztalkóAY, uległ osobliwszemu ro- 

 dzajowi rozkłada: substancyja jego sama przez się czysta, nieutraciwszy nic 

 prawie ze swej przejrzystości zmieniła się w zbiorowisko delikatnych igiełek 

 i listewek, pomiędzy któremi zwykle w felspatach wsiąkanie pyłku hematyto- 

 wego i nowotwory epidotu dostrzegać się dają. Jeden z kryształów ortozu 

 przedstawia ciekawe zjawisko: jeden z jego brzegów jest jeszcze zupełnie przej- 

 rzysty, jak adular. środek przesiąknięty pyłkiem hematytu, drugi zaś koniec 

 przerośnięty ziarnkami epidotu. Blado-zielony epidot jest wyraźnie dwubar- 

 wny, po półgodzinnem gotowaniu w kwasie solnym traci swój kolor i przybiera 

 żółtawą barwę, którą widzimy u Lagorio na tab. III. fig. 1. Z dalszych składni- 

 ków wymienimy jeszcze blaszki czarnej błyskawki żelaznej i miki oraz pryzmaty 

 apatytu. 



Kwarc z małemi wyjątkami jest produktem rozkładu i przedstawia się 

 w postaci zaokrąglonych ziarnek i żyłek, zawierających drobne cząsteczki tła, 

 P. F. T. 11. 7* 



