— 109 — 



preparatu przechodzi z pistacyj owo -zielonego w trawiasty, wreszcie szafi- 

 rowo-zielony. 



Plagijoklaz biały, gdzieniegdzie żółtawo brunatny, przerośnięty mikrolita- 

 uii amfibolu, zwykle o tyle zwietrzały, że prążki tylko po brzegach wyraźnie 

 widzieć się dają. Do stałych składników, jakkolwiek w mniejszej niż poprzednie 

 ilości należą czarne blaszki nieprzejrzystej błyskawki żelaznej czy też magnetytu, 

 oraz zaokrąglone, ostro zarysowane ziarnka szklistego kwarcu, niespękanego 

 jak zwykle i bardzo ubogiego w zawartości obce, któremi są mikrolity amfibola, 

 pęcherzyki powietrza i cząstki szkliste. Znaleziony koło Dorpatu. 



58. Okaz tu opisany przedstawia się w postaci jednej z pospolitych na 

 wybrzeżach Estonii igraszek natury, używanych w Dorpacie bardzo często za- 

 miast nagrobków. Jest to kamyk, który wskutek zwietrzenia i rozmycia przy- 

 brał kształt grzyba o wązkim kapeluszu, boki zaś jego przedstawiają siatkę 

 wystających listewek trudniej wietrzejących w skutek zapewne większej obfito- 

 ści kwarcu. Kamień ten szary, zbity, tylko pod mikroskopem daje się na od- 

 dzielne składniki rozdzielić, do których należą przedewszystkiem amfibol 

 i kwarc, oraz w mniejszej znacznie ilości ziarnka plagijoklazu. Kwarc nad- 

 zwyczaj drobnoziarnisy i czysty (zawiera tylko drobne pęcherzyki gazu, płynu 

 i szkła), tworzy tło, w którem inne składniki się wydzieliły; większe ziarnka 

 kwarcu dochodzą Imm średnicy. Amfibol przez mikr. oliwkowo-zielony wystę- 

 puje w postaci krótkich słupkowatych mikrolitów które często zbiegają się ra- 

 zem, tworząc nieregularne płatki. Felspat, który się przez swoje matowo-białą 

 barwę w preparacie od innych przejrzystych składników wybitnie odróżnia jest 

 jak zwykle mącznisto zmącony; w białym tym pyłku przy powiększeniu 360 /i 

 rozróżniać się dają pęcherzyki gazu i trychity. Prążkowanie bliźniacze jest tu 

 nadzwyczaj delikatne i daje się rozpoznać zaledwie przy 200 razowem powię- 

 kszeniu. Neuhausen w Inflantach. 



59. Cienmo-szary, drobnoziarnisty; na zwietrzałej powierzchni cokolwiek 

 jaśniejszy, pocięty siecią blado-zielonych żyłek serpentynu i epidotu. 



Amfibol występuje w postaci drobnych słupkowatych mikrolitów, jest silnie 

 dwubarwny (ciemno-szmaragdowo-zielony — brudno-żółty). Plagijoklaz mocno 

 ziarnisto zmącony tak iż bliźniacze prążki tylko gdzieniegdzie niewyraźnie do- 

 strzedz się dają. W bardzo niewielkiej liczbie spotykamy okrągłe, ostro zary- 

 sowane ziarnka kwarcu. Żyłki włóknistego serpentynu powstały z rozkładu 

 pistacyj owo-ziełonego, silnie dwubarwnego epidotu, którego świeże jeszcze nie- 

 raz cząstki w nich się dostrzegać dają. Połońsk koło Eóżany w pow. Sło- 

 nimskim. 



65. Czarny, drobnoziarnisty, o złożeniu porfirowem i łupkowem zarazem. 

 Kryszta/ki|plagijoklazu z powodu ciemnej swój barwy widzialne są wyraźnie 

 tylko na zwietrzałej powierzchni lub w preparacie, w postaci gęsto rozsianych 

 białych wielokątnych plamek od 1— 3cm średnicy mających. Ciemne tło składa 

 się prawie wyłącznie z nadzwyczaj drobnoziarnistej, mszystej tkanki ciemno- 

 zielonych mikrolitów amfibolu, w której zrzadka tylkc gdzieniegdzie są rozrzu- 

 cone drobne ziarnka plagijoklazu i kwarcu. Kryształy plagijoklazu są prawie 

 zawsze rozdarte, o krawędziach ząbkowanych, wewnątrz zaś przepełnione 



