— 116 — 



nowotwór włóknistego uralitu, w tym razie zawiera też liczne ziarnka magne- 

 tytu. Popielata barwa fełspatu pochodzi od mnóstwa nadzwyczaj drobnych, 

 ciemnych zawartości, które w równej obfitości odnajdujemy w piroksenie; przy 

 powiększeniu 400 /, część tychże daje się rozpoznać jako pęcherzyki gazowe, 

 reszta zaś, są to niedające się bliżej określić ciemne igiełki i ziarnka. Znale- 

 ziony koło Warszawy. 



83. Drobnoziarnisty, złożony z jasno-popielatych listewek plagijoklazu 

 i brunatnych, w preparacie brudno-różowawych, kryształków piroksenu. Cien- 

 kie listewki plagijoklazu gęsto wydzielone, tworzą na zwietrzałej powierzchni 

 siatkowatą plecionkę, po której skałę tę na pierwszy rzut oka rozpoznać 

 można. Piroksen pod m. brudno-różowy lub rzadziej zielony jest słabo dwu- 

 barwny. Plagijoklaz dość świeży, trochę tylko ziarnisto zmącony. Magnetyt 

 w postaci ziarnek lub niekształtnych czarnych płatków. Kiejdany nad Niewia- 

 żą na Żmujdzi, Tukum i Windawa w Kurlandyi. 



b. Porfiryty riyjabazowe. 



84. Tło matowe, jasno-zielone, zbite, odłam płaskomnszlowy, w zielonej 

 masie zrzadka rozrzucone na 2'" długie rdzawo-rude kryształki plagijoklazu, 

 których liczba pod lupą znacznie się powiększa. Pod mikroskopem skała ta 

 wygląda bardzo świeżo, tylko felspat uległ zmąceniu, które wszakże delikatnego 

 prążkowania w niczem nie naruszyło; prążki te są tak drobne, że na jednym 

 z kryształków 2mni średnicy mających przeszło 100 tychże naliczyłem. Gdzie- 

 indziej widzimy Karlsbadzkie bliźniaki ortozu. P. m. porfirowa masa rozkłada 

 się na właściwe tło szkliste, jasno zielone ziarnka piroksenu i wirydytu, z do- 

 datkowych składników wymienię: epidot jako nowotwór av plagijoklazie, henia- 

 tyt i magnetyt. Wjednem miejscu preparatu odnalazłem sześciokątny kry- 

 ształek kwarcu, jak zwykle popękany, zawierający cząstkę zielonego tła. 

 Tauroggen na Kurlandzkiem Pomorzu. 



85. Porfir labradorowy (Lagorio) z wyspy Hochland w zatoce Fińskiej 

 znajduje się zrzadka pomiędzy głazami okolic Dorpatu. Osobliwsza ta skała, 

 którą niewiadomo czy do dyjabazów, czy melafirów, czy też bazaltów nawet 

 odnieść należy, ma tło czarne, zbite, z wydzielinami od 2 cali do V 2 stopy dłu- 

 gich, wązkich listewek białego lub zielonkawego (wskutek przerośnięcia nowo- 

 tworem epidotu) labradorytu. (patrz Lagorio: Micr. Anal. ostb. Gebirgs. str. 123). 



86. Świeżych porfirów piroksenowych dotychczas nie znalazłem, jedyny 

 okaz tegoż pochodzi z Estońskiego pomorza. Zwykle 4— 5'" średnicy mające 

 kryształy piroksenu są przeobrażone w żółtawo-zielony, włóknisty nowotwór 

 amfibolu (t. zw. uralitu); podobne okazy jaśniej lub ciemniej zielonej barwy znaj- 

 dowałem koło Mińska litewskiego i Eóżany, jak również koło Dorpatu. Inna 

 odmiana o tle bardziej szarem z kryształami augitu (lub uralitu) czarnemi, nad- 

 zwyczaj twarda, zawiera dużo kwarcu. W postaci głazu narzutowego jeden tylko 

 okaz tej skały z okolic Rewia posiadam, była ona jednym z najbardziej używa- 

 nych materyjałów do wyrobu toporków kamiennych (pochodzących z wysepek 

 Pellige, Delholm i Hassełón w zatoce Finlandzkiej na 43° 37' długości od 

 Ferro). 



