119 



metalicznie się mieniącą, cienko- włóknistą, blado-zieloną substancyją, którą 

 przecinają liczne rysy poprzeczne. Substancyją- ta nie jest dwubarwna, polary- 

 zuje bardzo słabo, z łatwością rozkłada się przez kwas solny, p. m. bardzo czy- 

 sta, zupełnie wolna od obcycb zawartości, jest zapewne włóknistym serpenty- 

 nem, zrzadka wpośród tegoż dostrzegamy świeże ziarnka dyjallagu. Jest to 

 prawdopodobnie zielony gabbro 11 a Liebischa, oliwinu jednak nigdzie tu nie 

 znalazłem, zapewne tenże zupełnie został zastąpiony przez nowotwór serpen- 

 tynowy. Tukum w Kurlandyi. 



M. RODZINA MELAFIRÓW I BAZALTÓW. 



93. Melafir porfirowy. Od porfiru z wyspy Hocbland różnią się okazy 

 tej skały na pierwszy rzut oka tylko kształtem i rozmiarami porfirowych wydzie- 

 lin labradoru, które są znacznie krótsze i grubsze niż w porfirze Hochlandzkhn, 

 białe łub pistacyjowo-zielone. Matowe, czarne, zbite tło p. m. składa się z wąz- 

 kich, bezbarwnych listewek labradoru, kryształków piroksenu, ziarnek wirydytu, 

 żebziaka magnesowego i brudno-zielonkawej masy szklistej (nefelinitoidu). 

 Świeże kryształki piroksenu rzadko widzieć się dają, większość ich prze- 

 obraziła się w jasno-ziełony nowotwór chlorytowy (wirydyt), niedziałający na 

 światło polaryzowane. Niekształtne ziarnka i nowotwory tegoż po augicie i la- 

 bradorze są zawsze otoczone nadzwyczaj kształtną obwódką białego kalcytn. 

 Bardzo charakterystycznemi dla tej skały są kryształki magnetytu, które w tle 

 stanowią składnik znacznie przeważający, splatając się w piękne dendryty. 

 'Dendryty te, podobne do opisanych przez Zirkla w bazaltach nadreńskich skła- 

 dają się z paciorkowatych szeregów ośmiościanów magnetytu, krzyżujących się 

 z sobą zawsze pod prostemi kątami. Każdy z tych szeregów jest ku jednemu 

 z końców znacznie grubszy, niekiedy zakończony niekształtną buławą lub ziarn- 

 kiem. Często też widzieć się dają piękne krzyżyki z 5 ośmiościanów stykają- 

 cych się końcami, złożone. 



Porfirowo wydzielone kryształy felspatu wietrzeją prędzej od tła i są na 

 powierzchni przeobrażone w biały kaolin. Pod mikr. jak szkło przejrzyste, czy- 

 sto prążkowane, prążki przecięte są poprzecznemi mętnemi żyłkami ziarnistej 

 substancyi. Kryształy te zawierają w sobie ziarnka kwarcu, żyłki pistacyjowo- 

 zielonego epidotu ziarnka oliwinu i czerwonego hematytu. 



Z minerałów dodatkowych widziałem dość jeszcze świeże drobne płatki 

 oliwinu oraz brunatne słupki apatytu. 



Okaz powyższy znaleziony został koło Windawy. Inny okaz tego mela- 

 firu, cokolwiek już zwietrzały, znaleziony koło Bechhofu odpowiada w zupełno- 

 ści melafirowi 10 c przez Liebischa w okolicy Wrocławia znalezionemu. Den- 

 dryty magnetytu znikły, natomiast przybyło więcój hematytu, labrador porfirowo 

 wydzielony ma barwę ciemno-pistacyjową. Żaden ze znanych bazaltów i mela- 

 firów Szwedzkich nie odpowiada powyżej opisanej skale, najbliższym do niej jest 

 porfir bazaltowy z Holmestrand koło Chrystyjanii, podobne opisuje też Geinitz 

 pomiędzy głazami narzutowemi Meklenburga i Heinemann ze Szlezwiku. 



i 



