- 128 — 



w użycie, potrzeba było jeszcze większej determinacji, niż do prowadzenia 

 sztolni Starczynowskiej, tembardziej że ówczesne machiny parowe nie były w sta- 

 nie wiele poradzić. 



Kopalnie Olkuskie nabrały nierównie więcej znaczenia, gdy zaczęto wyta- 

 piać z galmanu cynk: można było je osuszyć do poziomu dawnych sztolni nie 

 licząc na pozostały pośród starych robót kruszec ołowiany, bo sam galinan już 

 jest w stanie poniesione wydatki zwrócić. Jak tylko Staszyc zorganizował 

 górnictwo rządowe w Królestwie 1817 r. zaczęto znów nad tern rozmyślać. 

 Ponieważ jednak miano galmanu w dostatecznej ilości na potrzeby ówczesnego 

 przemysłu, wyrabiając go na wychodni w starym Olkuszu, przy zetknięciu się 

 dolomitu z wapieniem i wybierając kawałki wyrzucone na wierzch przy dawnych 

 robotach kruszcowych, otworzenie sztolni nie było w skutek tego rzeczą naglącą. 

 Rozmyślania więc nad tern miały bardziej charakter teoretyczny, niż praktycz- 

 ny. Pomimo to osuszenie przyszłoby było może wówczas do skutku, technicy 

 jednak sascy, którym Staszyc poruczył uorganizowanie górnictwa żądali na to 

 tak wielkich funduszów, że przy najlepszych chęciach niemożna było nic przed- 

 sięwziąść. Wiadomo np.. że na otworzenie sztolni Ponikowskiej żądali około 

 2 milijonów złp. a na przeprowadzenie Starczynowskiej 3 milijony. Cyfry te 

 działały odstraszająco i były powodem zaniechania tej sprawy, niezbyt naów- 

 czas naglącej. Książę Lubecki, pod którego zarządem było górnictwo od 1827 r. 

 przychylił się na stronę tych, którzy doradzali osuszenie zapomocą machin paro- 

 wych, zaczęto nawet sprowadzać z Anglii machiny, ale wypadki 1831 r. znów 

 wszystko wstrzymały. W- r. 1838 zaczęto tę myśl z pewnemi zmianami wpro- 

 wadzać w wykonanie. Było to w czasie najświetniejszego rozwoju górnictwa 

 w Królestwie, pod kierunkiem hr. Henryka Łubieńskiego, ówczesnego prezesa 

 banku polskiego, męża stanu, którego działalność nie została dotychczas nale- 

 życie oceniona. W wąwozie, do którego wchodziła sztolnia Ponikowska, nieda- 

 leko jej ujścia zaczęto pogłębiać szyb z żelazną cembrą i ustawiono nad nim 

 machinę parową stukonną, przy pomocy której doprowadzono go do głębokości 

 12 sążni, dalej już niepodobna go było pogłębiać, ponieważ machina nie mogła 

 przemódz napływu wody. Zastanawiając się nad tym projektem, niewiadomo 

 czemu się bardziej dziwić -czy jego rozpoczęciu, czy też następnie szybkiemu za- 

 trzymaniu wszystkiego. Naprzód co do rozpoczęcia, jeszcze w 1818 r. było wia- 

 domo, że dwoma wąwozami, pośród których szły kanały sztolni Ponikowskiej 

 i Pileckiej, odpływa na minutę 1400 stóp sześciennych wody. Ponieważ^nie 

 może ulegać wątpliwości, że woda płynąca w wąwozach dotykających kopalni, 

 przez nią przepływa, jeżeli więc ktoś ma zamiar osuszyć te kopalnie do pozioma 

 starych sztolń, to na ten przepływ w kopalni wypada mu liczyć i według tego 

 machiny urządzać. Jeszcze większego przepływu należy się spodziewać zniża- 

 jąc się pod poziom sztolni. Nie powinno więc zadziwiać, że zapomocą machiny 

 100 konnej niemożna było nawet szybu pogłębić, bo łatwy rachunek przeko- 

 nywa, że potrzebaby, chcąc osuszyć kopalnie z takim tylko przypływem jak 

 wąwozami odpływa i do takiej głębokości jak było dno szybu, machin znacznie 

 silniejszych. Gdyby się jednak wówczas nie zrażono i zamiaru dalszego pogłę- 

 biania szybu zaniechano, a starano się zużytkować machinę i szyb dla odszuka- 



