— 153 — 



szybów w jednym napotyka się ławica piaskowca, a w drugim jej niema wcale. 

 Piaskowiec ten nigdy nie bywa tak drobnoziarnisty i tak miękki i marglisty, jak 

 biały piaskowiec lijasowy pod Ćmielowem, Szewnem, Kunowem i t. d., zato 

 bywa często bardzo mocny, biały, kwarcowy, prawie przechodzący w zbity 

 kwarcyt, lub też luźno ziarnisty, żółtawo lub czerwono zabarwiony i glinia- 

 sty. Główne składy rud leżą tutaj, gdzie brak wapienia muszlowego. pomiędzy 

 czerwonym iłem w spągu, a pstremi glinami marglowemi w stropie, w tych osta- 

 tnich znajdują się też mniej ciągłe warstwy rudy. Główny kierunek tego ciągu 

 warstw jest tutaj od Pd.-W. ku Pn.-Z. (h. — 11) upad zaś bardzo płaski 5 — 10° 

 ku Pn.-W. lecz zdarzają się tu zboczenia wynikłe z uławicenia nieckowatego, 

 albowiem warstwy żelaziaka pod Górnikami i Czarnym lasem, na zachód od Sta- 

 rachowic zdają się być tylko odwrotnemi skrzydłami warstw Łubiankowskich. 

 Czerwone i brunatne miękkie, bardzo bogate w mangan żelaziaki gliniaste po- 

 wstały przeważnie z przemiany szarego gliniastego sferosyderytu, z którego war- 

 stwy w większej głębokości leżące się składają. Jednakże nie znajdujemy tutaj 

 pięknego sferosyderytu łamiącego się w cienkie płytki, a tworzącego warstwy 

 rudy w białym piaskowcu np. pod Szewnem, Jędrzej o wicami, Kunowem, Chle- 

 wiskami, Królewicami, Końskiemi i Drzewicą. Od Łubianki warstwy rudo- 

 nośne ciągną się dalej przez obszar lasów Kochowskich ku północy, ku Wielkiej 

 wsi, zaginają się tutaj więcój ku zachodowi i w dalszym ciągu pomiędzy Parszo- 

 wem a Mojkowem leżą bezpośrednio na tamtejszym wapieniu muszlowym. Na 

 warstwie żelazistój leży tu naprzód ił brunatny bardzo w żelazo bogaty, na nim 

 potężny pokład iłu pstrego marglistego z przemieniłem! warstwami bardzo 

 mocnego piaskowca kwarcowego, a na nich nader obfitująca w wodę warstwa 

 piasku gliniastego (kurzawka). który niesłusznie uważają za napływowy; jest 

 on również członkiem tej grupy i znajduje się w innych miejscach, także pod 

 iłem margłistym oraz twardym piaskowcem. Miejscami pomiędzy pstrym iłem 

 marglistym leży do 4 sążni dochodzący pokład czarnej, tłustej, bitumicznej 

 gliny, która tak absorbuje tlen powietrza, że w ciepłych miesiącach letnich po- 

 wietrze w kopalniach w niej się znajdujących jest niedobre, t. j. utrudnia oddy- 

 chanie i zupełnie gasi lampki górników. Od Wielkiój wsi aż do prawego brzegu 

 doliny Mosteckiej (zwanej także doliną Ulszy) znajdują się warstwy żelaziste 

 w obszarach leśnych Skliniec, Mistrówka, Czarniawa góra, Rokociny, Pląsy, 

 Nowa i Stara Pleśniówka, Dąbrowa, Wyszary, Wapno i Tarczyna, które to 

 nazwy oznaczają też kopalnie rudy żelaznej, teraz istniejące lub dawniejsze. 

 Pasmo warstw ciągnie się na zachód przez dolinę Mostecką ku kopalni Anny 

 albo do leśnictw Łaski, Młodzowa, Janów, Granica, przecina drogę od Parszo- 

 wa do Bzina i obnaża się znowu w starych kopalniach Doliska i Bukowa góra. 

 W obrębie tych pól kopalnianych warstwa żelazista składa się przeważnie z po- 

 przednio przezemnie opisanego (G.O.Pol. I.'p.309— 311) zbitego i włóknistego oraz 

 szczególnego skorupowato-ziarnistego żelaziaka brunatnego, zbitego żelaziaka 

 czerwonego, często tak z tlenkami manganu zmieszanego, że staje się czarnym, 

 z ikrowcowatego żelaziaka gliniastego Breithaupta i ziarnistego żelaziaka margli- 

 stego Hausmanna. Ostatni zasługuje na większą uwagę od tej jaką mu poprzednio 

 poświęciłem, albowiem przedstawia on twardą, obfitującą w żelazo masę ilu, wktó- 

 P. F. T. u. ' 10* 



