~ 102 — 



w nim także warstwy sferosyderytu, które nietylko są podobne do Porębskich 

 i Pankowskich, ale i zawierają skamieniałości, wskazujące dla nich miejsce pod 

 górnym wapieniem jurajskim. 



Jeszcze bardziej pouczającemi są stosunki na północo-wschód od Poręby 

 w okolicy Mrzygłodu, w górnej części doliny Warty. "W" płaskiej okolicy po- 

 między Porębą a Mrzygiodem powierzchnia ziemi składa się przeważnie z grubych 

 okruchów krzemiennych, które są nie czem innem, tylko konglomeratem bez ce- 

 mentu i stanowią górną warstwę piaskowca żelazistego brunatnego, złożonego 

 z ziarn piasku spojonych wodanem żelaza. Piaskowiec ten występuje pod Nie- 

 radą i na kilku wzgórzach około Mrzygłodu w mocnych płytowatycb warstwach, 

 które w części, przez domieszkę większych głazów krzemiennych, przybierają 

 wygląd konglomeratu. Pod nim i luźnemi okruchami krzemiennemi, jest obna- 

 żony w dołach i wyrwach ten sam ił czerwony co pod Porębą i Zawierciem. 

 Dosięglszy Mrzygłodu, doznajemy uczucia zdziwienia, widząc, że wzgórze wysta- 

 jące z pośród czerwonego iłu, na którem jest zbudowane to miasteczko, składa 

 się ze skały, której w tern miejscu oczekiwać nie było można. Jest to nadzwy- 

 czaj drobnoziarnisty, bardzo trudny do rozbicia biały i jasno-żółty dolomit, nie- 

 wątpliwie identyczny z białym górnym rudonośnym dolomitem pod Siewierzem. 

 Na wierzchu wzgórza przechodzi on w dolomit bardzo porowaty, przerosły dru- 

 zami szpatu wapiennego, zabarwiony na żółto ochrą żelazną, ciągnącą się w po- 

 łudniowo-zachodnim kierunku ku Mrzygłodowi, gdzie jego górne warstwy znowu 

 zmieniają swój wygląd i całkowicie przechodzą w dolomit brunatny, piaszczysto- 

 ziarnisty i ziemisty, żyłkami błyszczu ołowianego przerosły, co wykazuje jego 

 identyczność z rudonośną skałą nadkładową gór Tarnowskich i Olkusza. Znaj- 

 dują się tu także zroby po dawnych robotach górniezych, między któremi w osta- 

 tnich ezasach kopano dla szukania galmanu. Natrafiono przytem na 2 sążnie 

 gruby krwisto-czerwony i zielonawy ił marglisty a głębiej na glinę z pstremi 

 prążkami, pod nią zaś na żółty dolomit ziarnisty z wkropionemi ziarnami błysz- 

 czu ołowianego. W starych zrobach znajdują się brekczyje złożone z ostrokan- 

 ciastych brunatnych i żółtych okruchów skały nadkładowej, której cement ró- 

 wnież zawiera błyszcz ołowiany i jest podobny do niektórych brekczyj rudonoś- 

 nych Małych Strzemieszyc i Bukowna. Stąd więc jasno się okazuje, że te 

 często wspominane pokłady iłu czerwonego i pstrego, ściśle połączone z dolomi- 

 tem rudonośnym należą do jednego utworu gieologicznego i to nie do niebieskie- 

 go iłu jurajskiego, który tu nie występuje i do którego nie należą też rudy żela- 

 zne z Mrzygłódki; te ostatnie bowiem nie składają się ani ze sferosyderytu, ani 

 z żelaziaka nerkowego, lecz z rudy żelaznej ochrowej i brunatnej, podobnój do tej, 

 która pod Siewierzem i w górnym Szlązku leży nad wapieniem muszlowym i pod 

 dolomitem. Na południe od owój starej kopalni ołowiu pomiędzy Mrzygłódką 

 a Nieradą i na drodze od pierwszej wsi do Niwek występuje na znacznej prze- 

 strzeni nad dolomitem, razem z czerwonawym iłem szary i pstry wapień oolitycz- 

 ny, taki jak w Porębie i Zawierciu, lecz będący tu bardziej gruboziarnistym, 

 przechodzącym nawet warstwami w gruby konglomerat wapienny. Sądzę, że pod 

 pokryciem piasku i ziemi ornej ciągnie się ten wapień stąd zupełnie jednolitem 

 pasmem przez Marciszów aż do Zawiercia. Na południe od kościoła w Mrzy- 



