— 168 — 



W samym Szlązku trudno jest stanowczo zdecydować się co do prawdziwej 

 natury i gieologicznego stanowiska tej skały, niebiorąc jednocześnie pod uwagę 

 jej przedłużenia w Polsce, oraz napotykanego tutaj stosunku do innych skał. 

 Ja sam uważałem ją dawniej za ogniwo formacyi jurajskiej. Jeśli pod tym 

 względem myliłem się wogóle, to błąd mój był tern większy, że zaliczyłem tę 

 skałę do mego górnego wapienia jurajskiego, a zatem do Coralrag, gdy tymcza- 

 sem pstre oolityczne i brekczyjowate wapienie leżą stanowczo pod pokładami 

 żelaziaka gliniastego, wapień zaś biały jurajski nad niemi. 



Zestawiwszy dotychczasowe obserwacyje w tern paśmie, zobaczymy zgo- 

 dność głównego charakteru z dalszym jego ciągiem w granicach Polski. 



Przeszedłszy szląską granicę pod Niezdarą na drodze od Siewierza do gór 

 Tarnowskich, zobaczymy, że wapień muszlowy, oraz leżący na nim dolomit kryją 

 się pod napływami, na linii którą prowadzić można od owej miejscowości pogra- 

 nicznej ku północy, t. j. od Najdku, Chechła i Lasowic mniej więcej ku Frie- 

 driehshutte poniżej Tarnowie (gór Tarnowskich). Na północ od tej linii widzi- 

 my tylko piasek, po większej części piasek lotny, wypełniający nizinę ciągnącą 

 się od Siewierza przez Rzędek, Georgenberg, Boruszowice do Otlunken (?) 

 i którą przeżyna płaska dolina górnej Malapany. Linija owa nie jest bynaj- 

 mniej jak się zdaje ostateczną północną liniją graniczną wapienia muszłowego 

 i dolomitu, lecz te ostatnie tworzą jeszcze podkład owej piaszczystej doliny 

 i sterczą wśród niej pod Georgenberg, albowiem, według Carnalla, w wielu pun- 

 ktach miasta Georgenberg (Miasteczka) widać piękny dolomit rudonośny, 

 a w zachodniej części miaota znaleziono w nim ślady rudy ołowianej. Wynio- 

 słość zaś na północo-zachód od miasta składa się z wapienia muszłowego, na 

 którym pomiędzy tym punktem a wsią Wielki Żyglin leży częścią luźny piasek, 

 częścią znajdują się małe kopuły piaskowca i puddingu", które zupełnie odpowia- 

 dają polskiemu piaskowcowi żelazistemu występującemu wspólnie z niebieskiemi 

 iłami. Po drodze ku Woźnikom piasek pokrywa wielkie obnażenia aż do tam- 

 tej strony strumienia Malapane, gdzie się wznosi pasmo Woźnicko-lublinieckie, 

 które nad powierzchnią ziemi 'składa się tylko z niepołączonych kopuł i małych 

 płaskowzgórz. Dość wysoka góra Sobolowa (?) (Zobelberg) około Woźników 

 pierwsza objaśnia nas o naturze skały. Jest to częścią żółtawo-biały, częścią 

 jasno-żółty, częścią ciemniej na brunatno zabarwiony tylko z pozoru zbity, a po 

 bliższem rozpatrzeniu bardzo drobnoziarnisty aprzytem zawsze porowaty wapień. 

 Porównywając go ze skałami polskiemi, widzimy że białe jego odmiany są najpo- 

 dobniejsze do górnój białój drobnoziarnistej skały nadkładowej (dolomitu) pod 

 Siewierzem i do jasnych porowatych wapieni pod dolomitem cynk zawierającym 

 we wzgórzach na południo-zachód od Osieka; ciemniejsze zaś, żółte lub brunatne 

 odmiany, zbliżają się jeszcze bardziej do niektórych dość zbitych skał nadkłado- 

 wych około Trzebiesławic, Ząbkowic i Krzykawki. Musimy przynajmniej bez- 

 warunkowo przyznać, że wapień ten jest pod względem petrograficznym daleko 

 bardziój zbliżony do rudonośnego dolomitu, niż do wapienia muszłowego oraz gór- 

 nego, białego, zbitego i jamistego wapienia jurajskiego. Nie mamy jeszcze che- 

 micznej jego analizy, ale nie wątpię bynajmniej, że zawiera on węglan magnezu, 

 a zatem i chemicznie odpowiada dolomitowi rudonośnemu. Oprócz tego okazuje 



