— 172 - 



chodnych (secundare) kryształów gipsu, albowiem tak czerwone margle kajpro- 

 vve jak i niebieski ił jurajski, zawierają w sobie dość węglanu wapnia aby dać 

 początek owemu gipsowi. "Wzdłuż całej stropowej granicy formacyi żelaziaka 

 gliniastego, gdzie obfitujący w piryt ił niebieski z długim ciągiem wapienia juraj- 

 skiego leży w bezpośredniem zetknięciu, utworzyły się tylko słabe ślady iłu 

 czerwonego. Mała zaś ilość gipsu mogła znacznie jeszcze mniej wody odebrać 

 wielkiej masie wodanu żelaza w formacyi żelaziaka gliniastego, aby go zamienić 

 na czerwony tlennik, albowiem właśnie w kopalni Zwierzynieckiej, obok licz- 

 nych kryształów gipsu napotykamy tylko wodany żelaza żółte i brunatne, a by- 

 najmniej nie czerwone. Nadto wodanowy stan żelaza w formacyi żelaziaka gli- 

 niastego nie jest stanem pierwotnym, lecz pochodnym, powstałym z następnego 

 przeobrażenia z węglanu tlenku żelaza, którym cala masa formacyi jest obcią- 

 żona i który miejscami skoncentrował się w niewyczerpaną ilość bulw 

 sferosyderytu. 



Więc czerwone, zielone i niebieskie zabarwienie pstrych iłów marglowycb 

 w pobliżu wapieni i dolomitów, na których one leżą i z któremi w skutek prze- 

 kładanego uławicenia złączone są w jedną formacyją, musi być pierwotnem. 

 Przeważne zabarwienie czerwone od tlenniku żelaza samo przez się przemawia 

 za zaliczeniem owćj formacyi do rzędu średnich formacyj fiotzowych, albo- 

 wiem jest faktem powszechnie uznanym, że zacząwszy od czerwonego piaskowca 

 dyjasowego, aż do dolnej granicy lijasu, czerwony tlennik żelaza jest w nich prze- 

 ważającym barwnikiem, gdy tymczasem w młodszych formacyjach flecowych od 

 lijasu aż do kredy żelazo występuje prawie wyłącznie jako węglan tlenku albo 

 jako wodan a więc wstanie z poprzedniego powstałym i z tego powodu barwi tu 

 skały przeważnie na kolor szary, żółty i brunatny. 



Ponieważ wogóle na płaskowzgórzu szląsko-polskiem formacyj e powstawa- 

 ły zawsze od W.-Pd. ku Pn.-Z. i w tym kierunku się ciągną, więc w kierunku 

 od dołu ku górze leżą na sobie: 



1. S z ar owaka Sudecka. 



2. Formacyją węglowa. 



3. Pstry piaskowiec. 



4. Formacyją wapienia muszlowego. 



5. Formacyją kajprowa. według mego poglądu złożona z rudonośnego do- 

 lomitu, pstrych margli kajprowych i kajprowego oolitu, brekczyj wapiennych, 

 oraz woźnicko-lublinieckich wapieni. 



6. T. z. już do jurajskiego szeregu należąca formacyją żelaziaka glinia- 

 stego (form. węgla bagnistego i iłów) i: 



7. Biały wapień jurajski. 



I dla tego, iż rzeczywiście wogóle główne pochylenie mas i warstw skiero- 

 wane jest ku Pn.-Z., możnaby było przypuszczać, że czerwony ił marglowy 

 na wschodniem podnóżu gór wapiennych lubliniecko-woźniekicb leży pod tym 

 wapieniem i ku Pn.-Z. pod nim się kryje. Carnall jednak przytacza jako fakt 

 że w r. 1831, wskutek robót pod Kozięcinem wyjaśnione zostały stosunki ida - 

 wicenia, albowiem w dwu szybach, głębokich 2— 3 3 / s sążni a w wielkiej od- 

 ległości od granicy wapienia, otworem świdrowym 24 % sążnia głębokim prze- 



