Północna granica zbadanej przestrzeni przedstawia kontur bardzo nieregu- 

 larny w skutek szczególnej budowy stanowiących tę granicę gór Świętokrzyskich, 

 które składają się z kilku łańcuchów wzgórz, równolegle do siebie z Z.-Pn.-Z. 

 na W.-Pd.-W. się ciągnących. Końce tych wzgórz tworzą na rozciągającej się 

 ku południowi równinie długie i wązkie półwyspy, a ograniczone przez nie części 

 równiny mogą być przyrównane do zatok morskich, któremi bezwątpienia były 

 w epoce trzeciorzędowej. Ta kilkakrotnie wygięta linija, obiegająca zatoki 

 i półwyspy stanowi północną granicę terytoryjum moich badań, których głó- 

 wnym przedmiotem były osady trzeciorzędowe, w równinie na południe od gór 

 Kieleckich rozpostarte. 



B) KRÓTKA HISTORYJA DAWNIEJSZYCH BADAŃ GIEOLOGICZ- 

 NYCH W OPISANEJ CZĘŚCI KRAJU. 



Pierwsze wiadomości o gieologicznej budowie tej przestrzeni znajdujemy 

 u Carosiego, który jako górniczy urzędnik polski kilkakrotnie z polecenia rządu, 

 w końcu przeszłego wieku zwiedzał to miejsce. Spostrzeżenia w podróżach 

 swoich po różnych częściach kraju robione opisywał Carosi w oddzielnych li- 

 stach, posyłanych do Warszawy, które później zebrane i w osobnem dziele wy- 

 dane zostały 1 ). O zajmującej nas obecnie okolicy znajdujemy dość krótką 

 wzmiankę w pierwszym (p. 214—223) i znacznie dłuższą, w drugim tomie tego 

 dzieła (p. 247—288). 



Carosi odróżnia i opisuje dość ściśle rozmaite napotykane tutaj odmiany 

 skał, jako to: margiel wapienny (kredowy), biały wapień, gips i wapień pizoli- 

 towy (trzeciorzędowe). Ze szczególną dokładnością opisuje on okolice Buska, 

 a to z powodu znajdowania się tam licznych źródeł słonych, które już wówczas 

 zwracały na siebie uwagę, jako wskazówka na możliwość znajdowania się pokła- 

 dów soli kamiennej. Dokładne zbadanie tej miejscowości przekonało jednak 

 Carosiego, że źródła te powstają w bardzo niegłębokich warstwach ziemi, że sól 

 swoją zawdzięczają gipsom, któremi są otoczone i dla tego wcale nie mogą słu- 

 żyć za wskazówkę soli kamiennej. Zbyt mały procent soli kuchennej i. zanie- 

 czyszczenie wody tych źródeł innemi solami i siarką nie pozwalają także myśleć 

 o zastosowaniu ich do warzenia soli. 



Niezważając na to bardzo sprawiedliwe zdanie Carosiego, jeszcze za życia 

 jego przedsięwzięto koło Buska poszukiwania soli, mianowicie wykopano 10 

 szurfów, z których najgłębszy miał jednak tylko 30 metrów głębokości. Wszę- 

 dzie na bardzo niewielkiej głębokości natrafiano na margiel wapienny (margiel 

 kredowy), lecz nie znaleziono ani soli kamiennój, ani bogatych solanek. Wypo- 

 wiedziane przez Carosiego zdanie, że źródła słone wypływają tylko z górnych 

 warstw ziemi okazało się niezupełnie uzasadnionem, późniejsze bowiem poszuki- 

 wania w tej okolicy dowiodły, że woda słona. sączy się i z warstw znacznie głę- 

 biej leżących. 



l ) Carosi. Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen 

 Inhalts II. Theile. Leipzig 1 78 i 84. 



