- 181 - 



Zejsznera do starszego niż poprzedni oddziału forrnacyi Jura, mianowicie do 

 a i p białój Jury Quenstedta. 



Trzeci, najdalej na wschód wysunięty półwysep składa się z wapienia, po- 

 dobnego do poprzedniego, dalej ze wszystkich trzech oddziałów forrnacyi tryja- 

 sowej i nakoniec z wapienia dewońskiego 1 ) Zejsztier obserwował tutaj prawdzi- 

 wy wapień muszlowy z Terebraiula vulgaris, Lima striata etc, pod którym i nad 

 którym leżą czerwone piaskowce i gliny, niezawierające skamieniałości, zaliczo- 

 ne przez niego jedne Ho pstrego piaskowca drugie do kajpru. Dolny piaskowiec 

 spoczywa na ciemno-szarym wapieniu, w którym Zejszner znajdował Atrypa reti- 

 culańs i Stromatopora concentrica i uznał za dewoński. Jeszce dalej, na północ 

 od wsi Szczecno pokazuje się szary kwarcyt, zupełnie podobny do tego, jaki 

 tworzy główną masę gór Kieleckich i prawdopodobnie jeszcze starszy, niż 

 wzmiankowany powyżej wapień dewoński. 



II Formacyja kredowa. 



Osady należące do tej forrnacyi tylko w zachodniej części zbadanego tery- 

 toryjum bezpośrednio na powierzchnię ziemi występują, ale napewno utrzymy- 

 wać można, że i dalej na wschód na większej lub mniejszej głębokości pod po- 

 wierzchnią znajdować się muszą. Za to zajmują one ogromną przestrzeń na za- 

 chód od Nidy, gdzie wypełniają całą nizinę zawartą między górami Kieleckiemi. 

 a pasmem wzgórz wapiennych, ciągnących się od Krakowa do Wielunia. 



Skład petrograficzny tutejszych osadów kredowych jest bardzo jednostaj- 

 ny. Przedstawiają one prawie wyłącznie szary, miękki gliniasty margiel, zawie- 

 rający w niektórych miejscach znaczną ilość wapna lub krzemionki; w ostatnim 

 razie staje się twardszym i przybiera odłam muszlowy. Czasami spotykają się 

 w nim zakroje czystej krzemionki. Margiel ten, znany tutaj ogólnie pod nazwą 

 opoki przedstawia się zwykle poziomo i tylko wyjątkowo bywa nachylony, jak 

 np. w Busku, wzdłuż szosy, prowadzącej do Pińczowa, gdzie upad warstw wynosi 

 około 40° stopni w kierunku Pn. — 15 — W. do Pn.— 45 — W. 



Margiel kredowy, wyjąwszy odmianę zawierającą w sobie krzemionkę, wie- 

 trzeje prędko na powietrzu i rozpada się na cienkie blaszki, co zdradza jego 

 łupkową budowę, Z tego powodu niezdatny on jest ani jako kamień budowlany, 

 ani jako materyjał dla utrzymania dróg bitych. Po zupełnem zwietrzeniu skała 

 ta daje żyzną chociaż ciężką ziemię, którą w tej okolicy nazywają rędziną. 



W marglu kredowym udało mi się znaleźć niewiele skamieniałości: Belemni- 

 tella mueronata (Żerniki górne, Krzyżanowice), kawałki gąbek (Krzyżanowice) 

 mnóstwo odłamków skorup Inoceramus Cripsi, czasami znacznej grubości i z bar- 

 dzo wyraźną włóknistą budową (wzdłuż zachodniej pochyłości pasma wzgórz 

 gipsowych między Krzyżanowicami i Kobylnikami). Spotykają się też niekiedy 

 wewnętrzne odciski tej muszli. Na zachód od Nidy zdaje się że margiel kredo- 



') Z e.u schnę r. Ueber die eigenthiimUćhe Entwickelung der tnassischen Formation zwi- 

 schen Brzeziny und Pierzchnica. Zeit. d. d. geol. Ges. B. XX. S. 727- 



