— 184 — 



Stosunki ułożenia się gliny łupkowśj względem innych utworów trzeciorzę- 

 dowych w niewielu tylko miejscach są widoczne. Przy wiosce Załuczy, w gminie 

 Woj cza, widać, że glina ta leży bezpośrednio na marglu kredowym, w szy- 

 bach w Szczerbakowie i Solcu spoczywa ona bezpośrednio na grubych war- 

 stwach gipsu. 



Największa grubość utworu, o którym mowa, była obserwowana w szybie 

 Soleckim, wynosi ona tutaj 40 m. Dodawszy jednak do tego jeszcze przynaj- 

 mniej 15 m. o jakie obnażenia tej gliny w pobliskich wsiach Zborowie i Włosno- 

 wicach nad ujściem szybu soleckiego się wznoszą, otrzymamy 55 m. jako naj- 

 większą, obserwowaną grubość pokładu gliny łupkowej . 



Najwyżej na północ wysunięte obnażenia gliny łupkowej (koło Chmielnika) 

 pokryte są bezpośrednio utworami, należącemi do piętra sarmackiego. Tak np. 

 w bliskości dworu wsi Zrecze, na pochyłości wzgórza, ograniczającego tę wieś 

 z południa znajduje się nieAvielka kopalnia gliny, w której widać gruby pokład 

 charakterystycznej gliny łupkowej pokryty cienką warstwą piasku, zawierającą 

 wiele Cerithium i innych sarmackich muszelek. 



Glina ta zalega bezwątpienia pod sarmackiemu osadami na całój przestrze- 

 ni między Chmielnikiem a Szydłowem. Dowodzą tego naprzód spotykane tutaj 

 w kilku miejscach obnażenia tej gliny a potem liczne źródła, wypływające bez- 

 pośrednio z pod sarmackiego konglomeratu i wskazujące na obecność na całej 

 tej przestrzeni nieprzepuszczalnego podkładu. Prawdopodobnie jednak glina 

 łupkowa niezbyt daleko na północ od Chmielnika i Szydłowa się rozciąga, albo- 

 wiem, idąc w tym kierunku, prędko natrafiamy na wyjścia wapienia jurajskiego, 

 pokryte bezpośrednio konglomeratem sarmackim, lub marglem nulliporowym, 

 należącym do piętra śródziemnego. 



Glina łupkowa (margiel zasolony Zejsznera) zawiera bezwątpienia małą 

 ilość soli, która się zdradza przez liczne, choć słabe źródła słone na przestrzeni 

 tój gliny wypływające; a także przez białe słone wykwity, jakie tu bardzo często 

 widzieć się dają, szczególniej w czasie upałów, poprzedzonych przez deszcze. 



Z gliny łupkowśj Avypływają wjednem miejscu w dolinie Wisły, koło 

 wioski Załuczy, w gminie Wójcza, słabe źródła nafty. Pośród błotnistej nizi- 

 ny znajduje się tutaj niewielki płaski pagórek, złożony z jasnego, dość mocnego 

 marglu kredowego. W blizkości tego pagórka, na powierzchni wody zbiera się 

 brunatna tłusta ciecz, którą już oddawna zauważono, lecz którą dopiero tera- 

 źniejszy właściciel Wój czy poznał jako ropę, czyli surową naftę. Dla bliższego 

 zbadania tego miejsca wykopano wzdłuż wschodniśj i północnej strony pagórka 

 kilka szybików, z których jeden był doprowadzony do 26 m. głębokości. We 

 wszystkich szybikach natrafiono na glinę łupkową, z której sączyła się nafta, 

 a w końcu na margiel kredowy, podobny do tego, z jakiego składa się wzgórze. 

 Dopóki kopano w glinie, szybiki były zupełnie swobodne od wody, która jednak 

 zaraz się pokazała, jak tylko zaczęto kopać w marglu kredowym. Wkrótce też 

 zaniechano roboty, wskutek czego woda napełniła szybiki i przypływ ropy 

 znacznie się zmniejszył. Zaczerpnięta przezemnie z jednego szybiku ropa, 

 w którym tworzy ona niegrubą warstwę na powierzchni wody, przedstawia cie- 

 mno-brunatną, gęstą, silnie pachnącą ciecz, której ciężar gatunkowy, według 



