194 — 



Na calem terytoryjum. zajęteui przez margiel nulliporowy najciekawszem 

 miejscem jest wieś Korytnica, położona niedaleko Nidy, w samym końcu najwię- 

 cej na zachód wysuniętej ze wspomnianych wyżej zatok trzeciorzędowego morza. 

 Pokłady trzeciorzędowe, dawniej zapewne zupełnie równo wypełniające całą za- 

 tokę, obecnie są w znacznej części przez wodę rozmyte, wskutek czego powierz- 

 chnia ich znaczne przedstawia nierówności. Sama Korytnica leży w wązkiej 

 dolinie, łączącej się z doliną Nidy. Od tej wsi ku wschodowi, ku Jaworowu, 

 Lipie i Korsom ciągnie się dosyć obszerne, podługowate zagłębie; drugie za- 

 głębie, zupełnie z poprzedniem niepołączone, leży trochę dalej na północ od 

 pierwszego, ku wsi Gbomętowu. Dno obudwu zagłębi błotniste, wskutek nie- 

 przepuszczalnego podkładu i licznych źródeł, sączących się ze wschodniego zbo- 

 cza zagłębień. Niewielkie wzgórze, które przechodzi między Korytnicą aJa- 

 worowem i oddziela obadwa zagłębia składa się z białego marglu piaszczystego, 

 zawierającego skamieniałości: Heterostegina costata, Nullipora ramosissima, Ostrea 

 ongirostris, Panopaea Menardi, Cardiurn hians. Dalej kil wschodowi osad ten 

 przechodzi w margiel i twardy wapień nulliporowy. Pod tym marglem piasz- 

 czystym leży tłusta, żółta glina, z rozkładu której powstaje ciężka lecz urodzaj- 

 na ziemia. Ta glina tworzy dno i niższą część boków zagłębia, a na granicy 

 z leżącym nad nią marglem piaszczystym wypływa cały szereg małych źródełek. 

 Z tej gliny pochodzą wszystkie owe piękne skamieniałości trzeciorzędowe, któ- 

 remi już od dawna słynie Korytnica. Skamieniałości te po większej części są 

 identyczne z temi, jakie tak obficie spotykają się kolo Wiednia w warstwach na- 

 leżących do piętra śródziemnego. 



Spis znalezionych przezemnie w Korytnicy skamieniałości, znajduje się 

 na końcu tój rozprawki. 



Batrologiczne stosunki marglu nulliporowego tylko w niewielu miejscach 

 Avidzieć się dają. Koło Łagiewnik (pod Chmielnikiem) osad ten leży bezpośred- 

 nio na wapieniu jurajskim; kolo Szydłowa i Kurozwęk widać bezpośrednie po- 

 krycie tego marglu przez piaskowiec i konglomerat sarmacki. W tern ostatniem 

 miejscu, oprócz innych, wyżej wzmiankowanych skamieniałości w marglu nulli- 

 porowym znajduje się wiele drobnych muszelek Brachiopoda, należących do ro- 

 dzajów: Terebratula, Argiope i Megerlea. 



Skamieniałości, znajdowane w marglu nułliporowym, a także blizkie jego 

 stosunki z wapieniem białym, w który nawet miejscami przechodzi, dowodzą, że 

 oba te osady przedstawiają tylko dwie różne facies jednego i tego samego utworu 

 gieologicznego. 



Grubość pokładu marglu, o którym mowa, była pierwotnie zapewne znacz- 

 nie większa, lecz późnićj, wskutek denudacyi znacznie się zmniejszyła. Dowo- 

 dzą tego spotykane po brzegach trzeciorzędowych zatok, na obnażonych daw- 

 niejszych skałach, resztki tego utworu, leżące znacznie wyżej, aniżeli masa, 

 która samą zatokę wypełnia. 



Margiel nulliporowy daje po zwietrzeniu dość żyzną ziemię, która szczegól- 

 niej widoczną jest tam, gdzie osad ten występuje pośród nieurodzajnego piasku, 

 jak np. w okolicach Rakowa, gdzie wszystkie wsi i należące do nich pola poło- 

 żone są na wyspach marglu nulliporowego, otoczonych piaszczystą pustynią. 



