195 — 



Koło Jaworai Lipy znajdują się niewielkie obnażenia i mnóstwo kawałków 

 zbitego, żółtego wapienia, bardzo podobnego do niektórych odmian występują- 

 cych w bliskości wapieni jurajskich. Jednakże położenie tego wapienia tuż 

 obok gliny trzeciorzędowej i na wyższym od niej poziomie, a także i ta okolicz- 

 ność, iż z pod tego wapienia nad gliną wypływają źródła, każą przypuszczać, że 

 skała, o której mowa, przedstawia nie wystającą część leżących zapewne w głębi 

 wapieni jurajskich, ale jest szczególną odmianą wapienia trzeciorzędowego, po- 

 nad gliną leżącą. 



2. Piętro sarmackie. 



Należące do tego piętra osady stanowią najmłodsze warstwy trzeciorzędo- 

 we opisanej okolicy. Składają się one z charakterystycznego piaskowca i kon- 

 glomeratu, miejscami z nieżnacznemi warstwami piasku. Materyjału na utwo- 

 rzenie tych osadów dostarczyły po części starsze skały trzeciorzędowe, po 

 większej zaś części jurajski wapień i znajdujące się w nim obficie krzemienie. 

 Ten więc piaskowiec i konglomerat składa się przeważnie z kawałków jurajskie- 

 go wapienia i krzemienia, zmięszanych miejscami z wielką ilością drobnych mu- 

 szelek. Miejscami domieszana bywa do nich znaczna ilość ziarn kwarcu a w in- 

 nych znowu miejscach w skałach tych spotykamy całe warstwy czystego piasku 

 kwarcowego. 



Piaskowiec i konglomerat tworzą zwykle regularne warstwy, po większej 

 części poziomo leżące: w niewielu tylko miejscach są one mniej lub więcój na- 

 chylone, jak np. w Szydłowie, gdzie padają na południe pod kątem 30°: koło fol- 

 warku Kaczorów niedaleko Chmielnika, gdzie warstwy piaskowca, spoczywające 

 bezpośrednio na wapieniu jurajskim mają takie same jak poprzednie i także po- 

 łudniowe nachylenie, Między Sędziejowicami i Samostrzałowem na terytoryjum 

 piaskowca sarmackiego widać wiele zapadnięć, powstałych zapewne wskutek 

 rozpuszczalności leżącego pod spodem gipsu. Warstwy piaskowca są natural - 

 nie tutaj połamane i pod bardzo różnemi kątami do poziomu nachylone. W nie- 

 których miejscach, jak np. w Chmielniku koło cmentarza żydowskiego piasko- 

 wiec ma tak zwane złożone, czyli dyj agonalne uławicenie. 



W wielu miejscach można obserwować położenie warstw sarmackich na 

 utworach dawniejszych. Tak np. kolo Szańca widać, że piaskowiec sarmacki 

 leży powyżej gipsu; dalój na wschód, wzdłuż tej samej spadzistej pochyłości, na 

 której stoi Szaniec warstwy piaskowca leżą na marglu kredowym. Na południo- 

 wschód od Chmielnika we wsi Zrecze piasek z sarmackiemi skamieniałościami 

 leży na glinie łupkowej. Obecność tej ostatniej pod piaskowcem sarmackim 

 jest widoczna wzdłuż całej prawie południowej granicy zajętego przezeń teryto- 

 ryjum. Koło folwarku Kaczorów, na wschód od Chmielnika warstwy sarmackie 

 leżą, jak to już powiedziano, na wapieniu jurajskim. To wystąpienie płaskich 

 półwyspów i wysp wapienia jurajskiego z pod warstw trzeciorzędowych dowo- 

 dzi, że i głębokość zatok, wypełnionych przez te ostatnie, niezbyt wielka 

 być musi. 



"Warstwy sarmackie zajmowały dawniej bezwątpienia daleko większą prze- 

 strzeń ku południowi, niż obecnie, lecz znaczna ich część jest już prawie zupeł- 



