— 200 — 



cach Królestwa, dalszego ciągu tych pokładów wypadło zwrócić główną mvagę 

 na trzeciorzędowe pokłady tego kraju, co też ja w czasie moich badań 

 uczyniłem. 



Z powyższego opisu widzieć można, że znaczna część zbadanej części kraju 

 pokryta jest osadami trzeciorzędowemi, które w południowo-zachodniej części 

 tworzą tylko oddzielne partyje na terytoryjum marglu kredowego, a w północ- 

 no-wschodniej zajmują nieprzerwanie znaczną przestrzeń i spoczywają na star- 

 szych od kredowej formacyjach. Badania moje, w połączeniu z wynikami daw- 

 nych robót poszukiwawczych przekonały mnie, że grubość pokładów trzeciorzę- 

 dowych nie jest znaczną, bo nigdzie 1 00 m. nie przewyższa i że grubość ta w róż- 

 nych miejscach jest bardzo rozmaita, dzięki nierównościom powierzchni leżącego 

 pod spodem marglu kredowego. Badania te przekonały mnie dalej, że najniżej 

 w szeregu warstw trzeciorzędowych leży gips i glina łupkowa i że nigdzie w tych 

 warstwach nie widać niewątpliwych oznak soli kamiennój. Glina łupkowa 

 i gips zawierają jednak w sobie małą domięszkę soli, która się ujawnia w źród- 

 łach słonych i w białych słonych wykwitach na powierzchni ziemi. "Woda atmo- 

 sferyczna, przesiąkając przez te warstwy, rozpuszcza tę niewielką ilość soli, jaką 

 po drodze spotyka i nasyca się siarkowodorem z rozkładu gipsu powstałym. 

 Źródła słone wypływają z warstw gliny i gipsu albo też z marglu kredowego, 

 ale zawsze w bliskości dwu poprzednich utworów i zupełnie nie mogą słu- 

 żyć za wskazówkę znajdowania się pokładów soli kamiennej w większej 

 głębokości. 



"W północno-wschodniej części, gdzie warstwy trzeciorzędowe pokrywają 

 nieprzerwanie znaczną powierzchnię, tylko nieznaczna ich część należy do piętra 

 śródziemnego, a przeważna do sarmackiego. Pomiędzy pierwszemi widzimy 

 i tutaj glinę łupkową, lecz już zupełnie bez śladów soli, wnosząc z zupełnego 

 braku źródeł słonych na całem terytoryjum gliny łupkowśj między Buskiem 

 Chmielnikiem i Szydłowem, gdy tymczasem słodkie źródła są tu bardzo liczne, 

 i obfite. Chociaż nie znamy podkładu gliny łupkowej na tej przestrzeni, nie 

 mamy jednakże żadnych danych do przypuszczania, aby grubość jej tutaj była 

 większą niż na południo-zachodzie, tembardziej że już koło Chmielnika występu- 

 ją na powierzchnię starsze skały jurajskie, które bezwątpienia tworzyły niegdyś 

 północny brzeg morza trzeciorzędowego. 



Zatoki tego morza, wchodzące daleko między rozgałęzienia "gór Kieleckich, 

 zapełnione są, jak to widzieliśmy, utworami trzeciorzędowemu, odmiennemi od 

 tych, o jakich dopiero co była mowa: marglem nulliporowym i po części gliną 

 (Korytnica) jednak zupełnie odmienną od gliny łupkowej i obfitującą w pięknie 

 zachowane skamieniałości. Obecność tych muszli dowodzi, że w zatoce tej 

 istniały w okresie trzeciorzędowym warunki bardzo sprzyjające rozwojowi śli- 

 maków morskich, mianowicie, że słoność wody była normalna, gdyż wiadomo że 

 w zgęszczonym roztworze solnym istoty te rozwijać się dobrze nie mogą. Głę- 

 bokość tych zatok nie musi być wielka, wnosząc z płaskich rozdzielających je 

 półwyspów, które ciągną się jeszcze dalej na południo-wschód i w kształcie 

 płaskich wysp z pośród warstw trzeciorzędowych wystają. 



