— 328 — 



i cząstkę północną lewego. Nieroztropne wycinanie tych lasów na miejscach 

 w próchnicę ubogich; jest to przeszkadzanie naturze przeistaczającej zwolna 

 osuszone dno wód w urodzajną i kwitnącą krainę. Ten proces przeistoczenia 

 największe zrobił postępy w okolicach zachodnich i zachodnio-południowych 

 Warszawy, gdzie pokłady gliny sprzyjają rozwojowi życia roślinnego. 



Wpływy korzystne i zgubne dla flory okolic Warszawy. 



Okolice Warszawy dobrze są zbadane pod względem rozmieszczenia ga- 

 tunków roślin jawnokwiatOAvych. Nasi botanicy wskazali dużo stanowisk rzad- 

 szych, a nawet byle cokolwiek mniej pospolitych roślin. Mimo to ciągła praca 

 na tern polu jest konieczna, głównie z powodu nadzwyczaj szybko przemieniają- 

 cej się flory. Na zmiany gdzieindziej wiekowe tutaj dziesiątki lat wystarczają. 

 Ludność blisko 400000 Warszawy, nietylko rusza się gorączkowo w swojem nm- 

 rowanem mrowisku, ale krząta się po całej okolicy. Ta spotęgowana działal- 

 ność człowieka, raz korzystnie, inną razą tępiąco na florę okolic Warszawy 

 oddziaływa. 



Wielkie nasypy dróg żelaznych wymagają wielkich zbiórek, a przy tych 

 wydobywają się z ziemi odwieczne nasiona roślin, czasem już wygubionych 

 w okolicy zupełnie. 



Mnogość świeżych nasypów ułatwia rozwijanie się nasion przyniesionych 

 przez wiatry z daleka. 



Ogród botaniczny i mnóstwo innych ogrodów i ogródków, hodując wielką 

 liczbę roślin do flory miejscowej nienależących, są jakby miejscami próby dla 

 roślinnych cudzoziemców, czy zechcą, albo nie, naturalizoAvać się na krajowców. 

 Setki nie chcą, ale zdarzają się wyjątkowi ochotnicy. 



Stosunki handlowe wielkiego miasta z oddalonemi stronami są także powo- 

 dem, że wiele nasion roślin nietutejszych, przypadkowo przywiezionych, rozsie- 

 wa się w okolicy Warszawy. 



Są to wszystko wpływy człowieka korzystnie na florę okolic Warsz;i vvy 

 działające. 



Do wpływów zgubnych należą: karczowanie lasów i krzaków, zaorywanie 

 nieużytków, osuszanie błot i bagien, regulowanie łąk i pasanie po lasach coraz 

 większej ilości bydła. Jeszcze by dodać można: bukiety polnych kwiatów za 

 Żelazną bramą i botaniczne zielniki. Wieśniaczki przedające bukiety wicl/ą, 

 że kwiaty mniej pospolite chętniejszych znajdują nabywców. -Do zielników także 

 najchętniej rzadkie rośliny się zbierają, niezawsze z myślą o przyszłości. 

 Ezą^zi więc tu zgubna zasada, że czego się ma najmniej, tego się niszczy 

 najwię«ej. 



Zebrawszy plusy i minusy wpływów człowieka, pokaże się, że minusy prze- 

 ważają, to jest, że zwiększająca się ludność Warszawy, źle wpływa na florę jej 

 okolic. Ponieważ trudno bagien nieosuszać, łąk nie regulować i bydła nie pa- 

 sać dla miłości flory krajowej, a z drugiej strony, ponieważ szkoda, gdy roślin- 

 ność ubożeje, więc w Niemczech przyrodnicy sztucznie rodzime flory podtrzy- 

 mują, rozsiewając nasiona roślin odpowiednich miejscowym warunkom. U nas 

 zdarza się także niekiedy podobna dbałość o obfitość gatunków. Za przykład 



