— 329 — 



służyć mogą rosnące w lasku bielańskim dwie paprocie: Polypodium v u 1- 

 gareL. iCystopteris fragilis Bernh, których nigdzie indziej nie- 

 ma w okolicach Warszawy. Powiadają, że je tam. przed laty. równie jak wiele 

 innych roślin, zaaklimatyzował Jastrzębowski. 



Na zmiany flory okolic Warszawy po człowieku najsilniejszy wpływ wy- 

 wiera Wisła. Obrywając brzegi, niszczy często rzadkie gatunki. Nieraz na- 

 niesionemi piaskami na dużych przestrzeniach tępi zupełnie życie roślinne, ale 

 szkody florze zrządzone, umie hojną ręką wynagradzać. To co Jastrzębowski 

 robił dla bielańskiego łasku na małą skalę, Wisła robi dla swoich nadbrzeży na 

 wielką skalę przy każdym wód wylewie. Niema gorliwszego nad nią siewacza. 

 Z jej łaski niewątpliwie oglądalibyśmy już dawno na Saskiej Kępie całą bogatą 

 florę tatrzańską, gdyby nie stał na przeszkodzie grunt i warunki klimatyczne. 



Flora okolic Warszawy podobnie jak ludność miasta ma stałych i niesta- 

 łych mieszkańców. Tych ostatnich roślinnych obywateli najwięcej Wisła roz- 

 siewa. Weźmy jako przykład rezedę żółtą, (Reseda 1 u t e a L.j. 



Roślina ta przed dawnemi laty była zaliczona przez Szuberta do flory 

 Warszawy. Rostafiński w r. 1871 (Prod. n. 810) wzmiankując o tern, robi uwa- 

 gę, że w nowszych czasach nie była dostrzeżoną, więc obecnie bytność jej 

 w Warszawie wątpliwa. W pięć lat później, to jest w r. 1876 w Lipcu zjawiło 

 się w kilku miejscach na wale ochronnym na Pradze, na skai'pie od strony Wi- 

 sły, w sąsiedztwie rzemienia pospolitego (X a n t i u m s t r u m a r i u m L) i pyleń- 

 ca (Berteroa incan a DC) kilkanaście kwitnących okazów rezedy żółtej. 

 Przez parę lat widywałem ją chodząc tamtędy codziennie, ale w r. 1879 w cza- 

 sie kwitnienia, ktoś ją ze wszystkich miejsc jednego dnia wyniszczył. Kto wie, 

 czy nie trzeba będzie czekać znowu długich lat, nim Wisła przyniesie nasiona 

 rezedy żółtej w okolice Warszawy z Krakowskiego, albo z Pienin, gdzie najobfi- 

 ciej się rozradza na wapiennych skałach nad Dunajcem. 



W dalszym ciągu spotkamy się jeszcze nieraz z podobnemi niestałemi 

 mieszkańcami. 



Ubytki flory okolic Warszawy ma prawym brzegu Wisły z lat ostatnich. 



Prodromus Rostafińskiego, jak już mówiłem, wyszedł w 1871 roku. Poży- 

 teczna ta książka wylicza wszystkie stanowiska ciekawszych roślin Królestwa. 

 Źródłem, z którego autor czerpał, były nietylko wszystkie prace poprzedników 

 ogłoszone drukiem, ale nadto zielnik Jastrzębowskiego i kilku innych badaczy 

 naszej flory, przytem liczne własne poszukiwania. Prodromus parę set stano- 

 wisk rzadszych i mniej pospolitych roślin wymienia w granicach, poprzednio 

 przez nas zakreślonych, okolic Warszawy. Niektóre z tych stanowisk po upły- 

 wie lat dziesięciu już tylko należą do wspomnień. Smutny ten przegląd zaczy- 

 nam od prawego brzegu Wisły. 



Bylica austryjacha (A r t e m i s i a a u s t r i a c a J a c q). która rosła na 

 wielu miejscach Pragi (Prod. n. 638J już wyginęła. Wisła jój nasion nie przy- 

 niesie, bo tylko we wschodniśj Galicyj rośnie (Knapp). Praga była jedyneni 

 stanowiskiem tśj rośliny w Królestwie. 



P.F.T.II. 21* 



