— 340 — 



roślin 8, w Mościskach 2, w Sierakowie 4, w Gaci. i Laskach żadnej, to w Węglo- 

 wej Wólce Avymienia ich 19. Ja także gdy w Młocinach wpisałem 2 rośliny, 

 a w czterech innych wsiach mogę tylko wpisać storczyk pluskwiany w Mościskach, 

 to do roślin Węglowej Wólki dopisuję: kosmatkę wielokwiatoica (Lu z u la mul- 

 t i f 1 o r a L e j e u n e), przetacznik szerokolistny, barwicę farbierską ( A S p e r u 1 a 

 t i n c t o r i a L), piegawiec plamisty (Achyrophorus maculatus Scop) 

 i wężymord purpurowy (Scorzonera purpur ea L). Tę ostatnią roślinę 

 spotkałem także w kampinoskiej puszczy we wsi Rybitwach. 



Niewiele już mi zostaje do wyliczenia nowych nabytków. Ubytki były 

 liczniejsze, miałem więc słuszność, powiedziawszy przy wyliczaniu wpływów ko- 

 rzystnie i zgubnie działających na roślinność, że zwiększająca się ludność War- 

 szawy źle wpływa na florę jej okolic. Ale ponieważ niema prawidła bez wy- 

 jątku, więc i w okolicach Warszawy znajduje się oaza, gdzie rośliny nietylko 

 nie ponoszą uszczerbku od człowieka i jego towarzyszy: zwierząt domowych, ale 

 są przed niemi starannie zabezpieczone i przez długie lata zostawione same so- 

 bie, jakby dla naukowej próby. A ta oaza doświadczalna, miejscowej natural- 

 nej siły wegietacyjnej, nie jest jakimś wielkim dzikim ogrodem botanicznym, 

 chociażby kilkowłókowym, ale przestrzenią około mili gieograficznej długą, wię- 

 cej niż ćwierć milowej szerokości. Tą ziemią obiecaną flory jest pole ćwiczeń 

 artyleryi. Otaczają je od północy wsi: Wawrzyszew, G-ać i Mościska; od za- 

 chodu las babicki; od południa Babice, Blizno. Groty, Górce i Czyste; od wscho- 

 du obóz powązkowski. Oddawna ten kawał ziemi nie zna pługa, ani brony. 

 Od wiosny do jesieni odbywają się ćwiczenia. Żeby zbłąkana kula armatnia lu- 

 dziom, albo zwierzętom nie szkodziła, cała ogromna przestrzeń otoczona jest pla- 

 cówkami i wstęp do wnętrza wzbroniony. W niedzielę ustają ćwiczenia, pla- 

 cówki się zwijają, mała tylko straż pilnująca łąk pozostaje i ciekawy przecho- 

 dzień może zajrzeć do tego roślinnego matecznika. W części pola ćwiczeń od 

 strony Warszawy, ponieważ grunt jest bardzo piaszczysty, ciekawość doznaje 

 zawodu, bo ziemia smutnćj pustki przedstawia widok. Wśród śladów dawnych 

 zagonów widać tylko nędznie rozwijające się nasze pospolite piaskowe rośliny, 

 albo choinki krzaczyste. Dawny Opalin gdzie bujne pokrzywy i inne chwasty 

 wskazują miejsce rozebranych budowli, także zajmującym nie jest. Ale za to 

 obejrzenie okolicy między dawnym Opalinem, babickim lasem i Babicami jest 

 florystyczną ucztą. Na torfiastych łąkach i w sąsiednich, w znacznej części 

 liściastych, zaroślach, tak się tam rozrodziły storczyki plamiste (O r c h i s m a c u- 

 1 a t a L), że nietylko w okolicach Warszawy, nietylko w całym kraju, ale może 

 nigdzie niema drugiego miejsca, gdzieby piękne kwiaty tego storczyka takiemi 

 gromadami uderzały oko zdumione. Innych gatunków jawnokwiatowych wszę- 

 dzie wielka obfitość. W tych bardzo zajmujących miejscach oprócz storczyka 

 plamistego i roślin wymienionych w Prodromusie zbierałem na gruntach dawniej 

 do Babic należących; wełnianke pochewkowatą (Eriophorum vaginatum 

 L). kosmatkę wielokwiatową (Luzula multiflora Lej eune), mieczyk da- 

 chówkowaty (Gladiolus imbricatus L), kosaciec sybirski (Iris s i b i r i- 

 C a L), storczyk wielkokwiatowy (O r C h i S m i 1 i t a r i S H U d s), storczyk samiczy 

 (O r c h i s M o r i o L), tojeść bukietowa (Lysima chia t h y r s i f 1 o r a L), 



