— 362 — 



AMPHIBIA. SKRZEKI. 



(BATRACHIA. REPTILIA NUDA). 

 (ŻABY. WODOLĘGI. PŁAZY NAGIE), 



Są to zwierzęta kręgowe, zimnokrwiste, oddychające w pierwszym okresie 

 życia skrzelami. Podlegają one przemianom zmieniającym nietylko kształt ich 

 zewnętrzny, lecz i ustrój najważniejszych organów wewnętrznych. Po odbyciu 

 przemian stają się zwierzętami oddychającemi powietrzem z atmosfery czerpa- 

 nem zapomocą płuc. 



Ogólny kształt ciała Skrzeków bywa u jednych krótki, szeroki, przypłaszczo- 

 ny lub pękaty, o czterech nogach i bez ogona, u innych wydłużony, niejako jasz- 

 czurkowaty, o czterech nogach i długim ogonie. Skóra okrywająca je naga, miękka 

 i wilgotna, jest napełniona gruczołkami, a stąd częstokroć brodawkowata i wi- 

 docznie dziurkowana; nigdy nie bywa pokryta rogowemi łuskami. Palce nóg 

 zakończone miękko nie mają pazurów rogowych. Dla braku w skielecie żeber, 

 ciało ich jest miękkie. Z innych właściwości budowy wymienić tu trzeba mia- 

 nowicie te, które dostarczają najważniejszych cech rozeznawczych. Głowa 

 w ogóle płaskawa, oczy opatrzone powiekami; ucho u jednych oznaczone widocz- 

 ną od zewnątrz błoną bębenkową, u innych skórą pokryte i wcale niewidoczne; 

 nozdrza małe na przodzie pyszczka, wiodą wprost do jamy gęby, tylne otwory 

 ich w paszczy leżą blisko przedniego brzegu podniebienia. Paszcz u niektó- 

 rych zupełnie bezzębna, lub tylko szczęka dolna bezzębna; u innych ząbki nader 

 drobne, gołem okiem zaledwie widzialne, znajdują się już to na obu szczękach, 

 już tylko na górnej i na podniebieniu, tworząc tam, przy tylnych otworach 

 nozdrzy, dwie kępki, lub dwie podłużne grządki. Język miękki, do dna paszczy 

 przyrosły całą długością, lub tylko końcem przednim, o końcu tylnym wolnym 

 i ruchomym, (odwrotnie jak u zwierząt klas wyższych). "Wszystkie Skrzeki na- 

 sze mają nogi przednie 4 tylne 5 palczaste; u jednych nogi są prawie równe, 

 słabe, przydatne zaledwie do powolnego łażenia, u innych tylne są dłuższe, sil- 

 niejsze i służą do skakania. Gruczoły skórne bywają albo po ciele rozrzucone, 

 lub też skupiając się w pewnych miejscach, tworzą nabrzmiałe guzy; najwidocz- 

 niejsze zdarzają się na bokach' tyłu głowy, tak zwane parotydy. czyli guzy 

 zauszne. 



Skrzeki nasze należą do dwu rzędów, różniących się od siebie następują- 



cemi cechami: 



1. Ciało krótkie szerokie. Ogona niema wcale. Nogi tylne dłuższe od 

 przednich. Szczęka dolna bezzębna. 



I. Anura. Bezogonowe. 



2. Ciało jaszczurkowate t. j. wydłużone, dwie pary nóg prawie równych, 

 ogon zwykle długi. Zęby w obu szczękach i na podniebieniu. 



II. Urodela. Ogoniaste. 



