364 — 



bardzo różnego czasu; mianowicie skrzela zewnętrzne u jednych są małe, zanikają 

 bardzo wcześnie, wparę dni po wylęgnięciu, apozostaje po nich czasowo tylko otwór 

 oddechowy do jamy ust wiodący, u innych skrzela są znacznie większe i trwają 

 długo. Wzrost poczwarek przedstawia także znaczne różnice: jedne w stanie 

 tym pozostając długo, dorastają wielkości przewyższającej wielkość późniejszą 

 po utracie ogona i ukończeniu przemian (Pelobates), inne przekształcając się 

 prędko, nie mają czasu wyrosnąć i z drobnych kijanek zmieniają się w dro- 

 bne żabki '). 



Poczwarki Skrzeków bezogonowych, zwane kijankami, mają ciało kuliste 

 lub jajowate, do którego jakby przyczepiony ogon długi, wioslowato z boków 

 ściśniony i błoniastą obwódką rozszerzony. Świeżo wylęgłe żyją w gęsto sku- 

 pionych gromadach, następnie rozpraszają się prędzej lub później. W począt- 

 kach zupełnie beznogie, wykształcają wcześniej nogi tylne, później przednie; 

 w miarę rozwijania się nóg, zanikają im skrzela i ogon, otwiera się szeroko prze- 

 cięcie ust; zmienione w ten sposób, niekiedy jeszcze ze szczątkiem ogona, opusz- 

 czają wodę rozpraszając się w pobliżu. 



Skrzeki bezogonowe, w mowie potocznój obejmowane nazwą ogólną Żab, 

 w naszój faunie przedstawiają się w liczbie ośmiu gatunków, należących do czte- 

 rech rodzin, których odróżnienie wykazuje załączona poniżśj tablica poglądowa. 



Palce zakończone krążkowatemi przylepkami. Skóra na 

 wierzchu ciała gładka, na spodzie drobno brodawkowata. 

 Nogi tylne bardzo długie, napół płetwiaste 



Calamitae, Żabki drzewne. 

 Źrenica okrągła. Ciało podlugowate. Nogi tylne 

 b. długie. Język w tyle wolny, głębokim wykro- 

 jem dwuklapowy, 



Eanidae. Żaby właściwe. 

 Źrenica pionowa. Ciało krępe, ropuchowate. 

 Nogi tylne niedługie. Język cały lub w więk- 

 szej części przyrosły, mało lub nie wykrojony. 



Pelobatidae. Ropuszki. 



Guzów zausznych 

 niema. Zęby w 

 szczęce górnej i na 

 podniebieniu. 



Palce 

 cienko 

 zakoń- 

 czone. 



Guzyzauszneb wy- ( Zren i° a podłużna. Ciało pękate. Skóra b. brodawkowa- 

 raźne.' Taszcz bez- j ta. Nogi tylne krótkie. Język w tyle wolny bez wykroju 

 zebna. Bufonidae. Ropuchy. 



h Historyja rozwoju i przeobrażeń ma w zjawiskach bijologicznych ważność niewątpliwie 

 pierwszorzędną; nowsi też naturaliści usiłowali oprzeć na niej klassyfikacyją Skrzeków bezogonowych; 

 próby wszakże uszykowania ich według przewagi stanu poczwarkowego i czasu potrzebnego do ukoń- 

 czenia przemian nie zaspakajają wcale: rozrywają bowiem naturalne z innych względów zbliżenia 

 a przytem nie dają się przeprowadzić z konsekwencyją, gdyż w jednej rodzinie, a nawet w jednym ro- 

 dzaju, gatunki pod względem przemian bardzo od siebie się różnią. Bufo calamiła np. i B. variabihi 

 tak podobne do siebie, że tylko za odmiany jednego gatunku są przez wielu poczytywane, mają pocz- 

 warki pierwsza bardzo małe i ze wszystkich w czasie najkrótszym kończące przemiany, druga ma ki 

 janki dłużej zostające w tym stanie i znacznie większe. Do obu powyższych podobny Pelohates m 

 ze wszystkich żab naszych kijanki największe, które przez cale lata widzimy w wodach pojedyńczc 



