— 369 — 



Eo zmieszczenie tego gatunku jest bardzo obszerne, obejmuje całą prawie 

 Europę aż do Szwecyi; u nas znajduje się na przestrzeni całego kraju, w okoli- 

 cach nizinnych i wodnych w ilości nieprzebranej. 



2. Rana temporaria Linn. Zaba lądowa. 

 R. gibbosa Gesn. E. fusca terrestris Eoesel. E. muta et E. alpina Laur. 



R. cruenta Pall. 



Przestrzeń między oczami płaska lub nieco wypukła, przynajmniej tak sze- 

 roka jak powieka. Bębenek mniejszy niż oko. Na nogach tylnych pod palcem 

 wielkim sęczek duży lecz mało wzniesiony, tępo zaokrąglony, sęczka zewnętrz- 

 nego zazwyczaj wcale niema. Dług. ciała 70 — 100 mm. 



Samiec pęcherzy głosowych występujących na zewnątrz niema; w porze 

 godowej na palcu wielkim nóg przednich narost wielki czarny. 



Barwa zwyczajna: wierzch ciała płowy lub rudawo brunatny, spód białawy 

 Smuga czarna od oka na tył przez skroń ku kątowi ust: nogi tylne poprzecznie 

 czarno pręgowane. 



Różr.ice w kształtach dają się sprowadzić do trzech typów niejako raso- 

 wych: odm. tęponosa, ostronosa i długonoga. 



a. platyrrhina: Pysk krótki szeroki tępo zaokrąglony; czoło szerokie płas- 

 kie; nogi tylne przygięte na przód, nie wystają piętami przed koniec nosa. 

 (Rana platyrrhinus Steenstrup 18 J 6). 



|, otfyrrldna: Pysk więcej wydłużony i ostry; czoło węższe niż u poprze- 

 dniej, nieco wypukłe; nogi tylne piętami nie wystają przed koniec nosa. 



(Rana oxyrrhinu$ Steenstr. 1846.) 



Y. agilis: Pysk częściej szczupło zakończony; czoło szerokie, płaskie; nogi 

 tylne piętami wystają znacznie przed koniec nosa. 



(Rana agilis Thomas 1855.) 



Żaba lądowa, zwana także żabą płową i żabą wczesną różni się od gatunku 

 poprzedniego ciałem szczupłej szem, u siedzącej bardziej garbatem, głową mniej- 

 szą lec? "de przypłaszczoną, o czole szerszem a pyszczku krótszym i w ogólności 

 tępszym; jest on przytem mniej klinowaty i dość wydatnym z obu stron odzna- 

 czony kantem, odgraniczającym szczyt nosa od każdego policzka. Na pewne 

 modyfikacyje kształtu pyszczka zwrócimy jeszcze uwagę niżej, przy ocenie- 

 niu znaczenia tych odmian. Długość stosunkowa nóg tylnych przedstawia 

 w tym gatunku duże różnice: u jednych osobników nogi wyciągnięte ku przodo- 

 wi mało co wysuwają pięty przed oko, u innych sięgają one do nozdrzy, u nie- 

 których nareszcie stopa cała z piętą wystaje znacznie przed koniec nosa. Błona 

 łącząca palce nóg tylnych u żaby lądowej nie dochodzi nigdy tak daleko jak 

 u żaby wodnej, lecz co najmniej ostatni członeczek każdego palca poza brzeg 

 błony wystaje całkowicie. Skóra w ogólności gładka, tylko w pewnych miej- 

 scach oznaczona mniej więcej wyraźnemi sznureczkami gruczołów, np. dwa rąb- 

 ki grzbietowe na żabie wodnej tak wyraźne, są i u tej lecz daleko cieńsze, nie 

 tak równoległe i bardziej wyginane; widoczniejszą częstokroć bywa krokiew- 

 ka na wyższej części piec, wierzchołkiem zwrócona ku głowie, otwartym kątem 

 ku tyłowi. 



