— 370 — 



Barwa ciała przedstawia bardzo rozległe stopniowanie od blado żółtawej 

 (gliniasto płowej) aż do czarniawo brunatnej, przez różne odcienie szare, żółte 

 lub czerwonawe. Samce częściej miewają barwy jasne, szare lub oliwkowe, nie- 

 kiedy śniade, samice dorosłe odznaczają się zwykle odcieniem rudym, zdarzają 

 się czerwono orzechowe lub czerwono brunatne. Plamy ciemne bywają mniej 

 lub więcej wyraźne i w różnej obfitości: na wierzchu ciała często niema ich wca- 

 le, na bokach zwykle są wyraźniejsze, niekiedy zlewające się z sobą. Najstalsze 

 z plam, mogące nawet służyć za cechy rozeznawcze dla żaby lądowej są: smuga 

 ciemna szeroka przez oko i skronie, smużka węższa wzdłuż przedniej strony ra- 

 mienia do zgięcia łokciowego zbiegająca i często śniade odznaczenie krokiewki 

 grnczołowatej na plecach; prócz wymienionych, charakterystycznem dla tego ga- 

 tunku jest poprzeczne pregowanie na nogach tylnych. Spód ciała wogóle jest 

 bialaAvy, niekiedy nabiegły żółto lub czerwono, u samic częstokroć ciemno 

 upstrzony lub marmurkowany. 



Wymienione powyżej trzy odmiany w tym gatunku, wymagają pewnych 

 jeszcze wyjaśnień: w krańcowych postaciach swoich różnią się one tak dalece, 

 że poczytać je łatwo za oddzielne gatunki, w pośrednich wszakże ogniwach zbli- 

 żają się ku sobie coraz bardziej i tak stopniowo, że granicy pomiędzy jedną 

 a drugą połową szeregu niema żadnej. Kto nie poprzestał na obejrzeniu oka- 

 zów dobranych umyślnie w zbiorach, ale w naturze setki żywych porównywał, 

 dojdzie bezwątpienia do przekonania, że to są indywidualne tylko różnice, lub 

 co najwięcej miejscowe odmiany. Dla zupełności jednak w przedstawieniu tej 

 rzeczy, powtórzę tu w treści co zwolennicy oddzielenia gatunkowo tych form, 

 o nich podają ')• 



R. platyrrhinus Steenstr. odznacza się wzrostem większym, budową zsiadlej- 

 szą, pyskiem płaściejszym, szerokim i tępo zaokrąglonym; przytem zwykle mie- 

 wa czoło szersze, nogi tylne stosunkowo krótsze, stopy bardziej pletwiaste, 

 sęczek pod podeszwą niższy. Jest to forma najpospolitsza i n aj obszerni ej roz- 

 mieszczona: na północ posuwa się aż do Norwegii i Laponii, na wscbód przez 



! ) W najnowszym Katalogu Żab Kolekcyi British Museum (edycyja 2 z r. 1882 sporządzona 

 p G. A. Boulenger) R. temporaria Linn. jest podzielone aż na 9 następujących gatunków: 



Sp. 5o. R. temporaria part. Linn. R. temp. var. platyrrhinus Gunth. Cat. (1858) pag. 16. Cat. ed. 

 2. (1882) pag. 44. 



„ 5l.R. arvalis Nilss (R. oxyrrhinus Steenstr.) R. temp. var. oxyrrh. et ai val. part. Giinth 

 Cat. p. 16. 



„ 52. R. cantabrigensis Baird. (R. sylvatica Dekay) R. temp. var. sylvat. part. Giinth Cat. p. 



17 (Ameryka Pn.). 

 „ 53. R. iberica Bouleng. Cat. ed. 2. (1882; p. 46 (Hiszpanija). 

 ,, 54. R. latastei Bouleng. Cat. ed, 2. p. 46 (Lombardyja). 



„ 55. R. agilis Thomas R. temp. var. aryalis part Giinth. Cat. p. 16. (Eur. pd.). 

 „ 56. R. silyatica Leconte R. temp. var. silvat. part. Giinth. Cat. p. 17. (Am. pn, - ). 

 ,, 57. R. japo.iica Bouleng. R. temp. var. japonka Giinth Cat. p. 17- (Japonija, Chiny). 

 ,, 58. R. guentheri Bouleng. Cat. ed. 2. pag. 48. Platę IV. fig. 2. (Chiny). 



Nie dodaję już do tych dziewięciu R. dybowskii Giinth, Ann. et Mag. Nat. Hist. 1876 P a 6- 387, 

 g dyż w katalogu Boulengera zamieszczona jest pod gatunkiem 5o w szeregu synonimów, pag. 44— , 45- 



