— 384 — 



rze u sam ea jest mocno nabrzmiała. Samica składa jaja w wodzie na liściach 

 roślin zanurzonych, pojedyńczerai ziarnami, lub po kilka nieco zlepione szluzem, 

 samiec trzymający się . podtenczas w pobliżu, zapładnia je w miarę składania. 

 Wylęgłe poczwarki pozostają w wodzie zwykle aż do jesieni, przemiany bowiem 

 odbywają się powolnie. Stare po spełnieniu sprawy rozpłodowej wkrótce opusz- 

 czają wodę i wyszukują kryjówek w miejscach wilgotnych i ciemnych, pod 

 mchem lub korą, pod kłodami leżąeemi, pod kamieniami, w różnych zresztą 

 dziurach, z których wieczorami i rankami wyłażą na żerowanie. Karmią się 

 najrozmaitszemi istotami żywemi, połykają nawet młode własnego gatunku, 

 a w niewoli obgryzają słabszym ogony lub łapy. Hodowane Trytony przywy- 

 kają w ogólności łatwo do karmienia sztucznego i biorą wprost z ręki glisty 

 ziemne lub mięso w podłużne paski krajane. Trzymać je najlepiej w donicy 

 glinianej napełnionej do połowy ziemią wilgotną i mchem, kto zaś dla naciesze- 

 nia się ich widokiem chciałby je trzymać w aąuarium szklanem, powinien urzą- 

 dzić w niem wyspę, na którąby mogły niekiedy wyłazić dla wypoczynku. Znana 

 jest u Trytonów zdolność odradzania utraconych części ciała, odznacza się nią 

 mianowicie Triton cristatuś. 



Liczne gatunki do rodzaju tego należące przedstawiają często trudności 

 w ich odróżnieniu, z powodu zmienności kształtów i barw, zależnych od płci, 

 wieku, pory roku, nawet od miejsc przebywania. Ubarwienie zwłaszcza wątpli- 

 wych dostarcza tu wskazówek, gdyż nawet w porze godowej, kiedy bywa zwykle 

 najżywsze, przedstawia wielką rozmaitość i w prędkim przeciągu czasu wielkim 

 ulega zmianom. Po opuszczeniu wody barwy wszystkie stają się zwykle brud- 

 niejsze i mniej wyraźne, ale i to niezawsze, barwa mianowicie spodu ciała 

 u przebywających na lądzie zdarza się często o wiele jaskrawszą niż w porze 

 pobytu w wodzie. Kształt ciała samców z rozwijaniem się lub znikaniem grze- 

 bienia zmienia się do niepoznania, ogon z szeroko lancetowatego zwęża się o po- 

 łowę i traci nożowate ś ciśnienie z boków. Skóra w porze przebywania w wo- 

 dzie jest zwykle gładsza, w miarę dłuższego pobytu na lądzie robi się bardziej 

 nierówna lub brodawkowana. W skutek tego wszystkiego autorowie dawniejsi 

 namnożyli gatunków rzekomych, a w następstwie przekazali synonimiją bałamu- 

 tną, niepodobną częstokroć do roźplątania. W braku przeto dobrych wskazó- 

 wek zewnętrznych, najpewniejszą cechą rozeznawczą jest ustawienie zębów na 

 podniebieniu, a dla naszej w szczególności fauny, obejmującej tylko trzy gatun- 

 ki Trytonów, wielkiej nabiera wagi różnica wzrostu. 



Trzy nasze gatunki Trytonów odróżnić się dadzą z następnej tablicy. 



1. Zęby na podniebieniu w dwa rzędy na całej prawie długości równole- 

 gle. Skóra chropawa, brodawkowata. Guzy zanszne zlekka zaznaczone. Fałd 

 podgardlany wyraźny. U samca grzebień godowy wysoki, w zęby ostre na 

 grzbiecie wycinany, nad osadą ogona przerwany i znów wznoszący się nad ogo- 

 nem. Wierzch ciała śniady łub czarny, na bokach kropki białe. Brzuch jaskra- 

 wo żółty w duże plamy czarne. Dług. calk. 150 mm. 



T. cristatuś Laur. 



2. Zęby na podniebieniu w dwa rzędy mocno rozchodzące się ku tyłowi. 

 Skóra gładka lub bardzo drobno ziarnkowana. Gluzów zausznych niema, fałd 



