— 398 — 



samem niewidoczny. Spotykałem wszakże osobniki z grzebieniem tym tak da- 

 lece na zewnątrz wysuniętym, jak przedstawiłem na rysunku (Tab. XXIX. fig. 

 2. 2a.). Wysunięty na zewnątrz grzebień wewnętrzny spotykamy u U r o s t y- 

 1 a g r a n d i s i innych wspomnianych wyżej gatunków, posiadających tak samo 

 zbudowany rów gębowy. W mowie będący grzebień u badanych gatunków 

 zawsze przechodzi w graniczną krawędź czoło -gębową. 



Drugi, zewnętrzny i lewy grzebień nadzwyczaj słabo jest wyrażo- 

 ny s ); na nim są osadzone rzęsy, które uważam za cilia endoralia (Tab. 

 XXIX. fig. 4, z.). 



Stein przeczy istnieniu przełyku u O x y t r i c h ó w, ale też, jak widzie- 

 liśmy, nie dostrzegł rzeczywistej gęby tych wymoczków. Claparede i Lack- 

 m a n n 2 ) wspominają uStylonychia o krótkim, stale otwartym przełyku 

 rzęsami wysłanym. Engelman s ) i Wrześnio ws k i 4 ) także przyznają 

 jego obecność u Oxytrichów; tak sądzę z rysunków, gdyż w tekście nic 

 o przełyku nie mówią. Najlepiej wszakże opisał go S t e r k i jako dość dłu- 

 gi, nadzwyczaj rozciągliwy przewód, stosownie do gatunku mniej lub więcej na 

 prawo zagięty. Według tego badacza w przełyku przebiega szereg grubych 

 rzęs, które nazywa „cilia e7idoralia"; rzęsy wywołują kołowy ruch obrotowy (ro- 

 tacyją) przełkniętych pokarmów, odbywający się w rozmaitych kierunkach, sto- 

 sownie do gatunku. W zupełności zgadzam się z opisem S t e r k i e g o, wy- 

 jąwszy tylko wysłanie przełyku, które jest nieco odmienne, a mianowicie: posiada 

 on nietylko pojedyńczy szereg rzęs, ale nadto wchodzą weń wszystkie utwory, 

 należące u danego gatunku do wewnętrznej powierzchni rowu gębowego, wy- 

 jąwszy tylko rzęsy przygębowe i błonę zewnętrzną, jak to zaraz zobaczymy przy 

 opisaniu każdego z tych utworów poszczególe. Przełyk jest poprostu zwężp- 

 nem i rurkowato zamkniętem przedłużeniem rowu gębowego. Na tablicy XXIX 

 fig. 3, przedstawiłem przełyk Stylonychia mytilus,' gdzie utwór ten 

 najlepiej zbadałem; do przełyku prócz błonek okołogębowych wchodzą tu: 

 rzęsy śródgębowe, błona falująca śródgębowa, błona wewnętrzna i błona 

 przygębowa. 



B. SZCZEGÓŁOWE UTWORY ROWU GĘBOWEGO. 



Przy wyszczególnieniu tych utworów będę trzymał się kolei, w jakiej po 

 sobie następują od zewnętrznego do wewnętrznego brzegu rowu gębowego. 



') O jego obecności można się przekonać jedynie, stopniowo spuszczając i podnosząc rure, 

 mikroskopu. 



s ) C 1 a p. e t L a c h m. Lic. bit. T. I. str. 31, 32, 138. 



3 ) Engelman n. Zur Naturgeschichte der Infusionsthiere. Zeitschr. fur wiss. Zoologie- 

 Bd. XI. I-I. 4. 586i. str. 385. Tab. XXXI. fig. 10. Pieurotricha setifera (Kng.). 



4 ) Wrześniowski. Przyczynek do historyi naturalnej wymoczków. Tom XXXV Rocz- 

 nika Tow. Nauk Krakowskiego. 1867. Tablica VII. 



») S t e r k i. Loc. clt. str. 36, 37. 



