— 401 — 



5. Błona falująca śródgębowa (membrana undulans endoralis). 



(Tab. XXrX; 1% 2», 3, 4; dii'. Tab. XX.X; 1, 2, 3; dd'.). 



Błona ta przyczepia się do prawego grzebienia rowu gębowego, poczyna- 

 jąc od czoła i wchodzi do przełyku. Pierwszy zauważył ją, Engelma n n ') 

 u Pleurotricha setifera (Eng. ), P 1 e u r o t r i c li a 1 anceolata 

 (St.), U r o s t y 1 a i O n y c h o d r o m u s. jako „krótką blonkę, sięgającą 

 tylko do przełyka - '. S t e r k i 3 ) mylnie uważa ją za rzęsy, nazywając „cilia 

 endoralia", która to nazwa, jakeśmy widzieli, należy się poprzedniemu utworowi. 

 Błonę śródgębowa, uważaną za szereg rzęs, Sterki widział u G a s t r o- 

 styla, U r osty la i Allotricba (Sterki) wzdłuż całego rowu, u in- 

 nych zaś O x y t r i c h ó w (S t y 1 o n y c h i a, O x y t r i c h a) tylko w po- 

 bliżu przełyku, do którego, według jego zdania, rzęsy te zapuszczają się. Nie- 

 słusznie atoli obadwaj wspomniani autorowie mniemają, że utwór ten odpowiada 

 szparze gębowej przez Steina opisanej, gdyż Stein niewątpliwie uwa- 

 żał za szparę nie blonkę, o której mowa, lecz grzebień, do którego się ona przy- 

 czepia Tak przynajmniej muszę wnioskować z porównania rysunków tych 

 wszystkich autorów z memi Własnemi spostrzeżeniami. 



Błonę, w mowie będącą, widziałem u U-rostyla g r a n d i s, O x-y- 

 tricha f ą 1 1 a x (St. ), Stylonychia mytilus, Stylonychia 

 post ulata (St.). U wszystkich tych gatunków ciągnie się ona wzdłuż 

 całego rowu gębowego. U pierwszych dwu gatunków błona bardzo jest wi- 

 doczna, gdyż leży bardziej na zewnątrz. U S t y 1 o n y c h i j nadzwyczaj 

 trudno ją zauważyć, gdyż zwykle bardziej jest odsunięta na wewnątrz i przykry- 

 ta daszkowato wznoszącym się nad nią wewnętrznym brzegiem rowi'. gębowego; 

 wszelako bardzo wyraźnie wystąpiła ona u pewnego sporego i dzielącego się 

 osobnika Stylonychia mytilus w starem, nieco zwężonem i odna- 

 wiającem się peristomiuin (Tab. XXX, fig. 2 i 3. d, d'.), a jeszcze lepiej w nowo- 

 tworzącym się rowie gębowym (Tab. XXX. fig. 1, d, d'.). Swobodny brzeg tej 

 dosyć szerokiej błony zwykle bywa na lewo zwrócony, lecz u Sty lony- 

 c li i a mytilus zdaje się ona stać bardziej pionowo (przynajmniej gdy 

 krawędź, do której się błonka przyczepia, jest znacznie na zewnątrz wysu- 

 nięta,), a nawet przechyla się nieco na prawo. W mowie będąca błona prawdo- 

 podobnie istnieje u wszystkich wogóle O x y t r i c h ó w. 



') K n g e 1 ni ;i n n. Loc. cit. str. 385. Tab. XXXI", fig. lo. 



2 ) Sterki. Loc. cit. str. 37, Tab. IV, fig. 3. g. fig. 1. i, fig. 4. c. Czuję się w obowiązku 

 zauważyć, że u gatunków, posiadających taki rów gębowy jak U r o s t y 1 a, wolny brzeg tej błony 

 swem wężykowałem falowaniem nieco przypomina rzęsy; szczególniej ma lo miejsce u O x y t r i ch a 

 ' a I i a x (St.), gdzie blonka leży prawie na jednej płaszczyźnie pionowej z rzęsami, które nazywam 

 mdoralia. Błona i rzęsy sprawiają wrażenie grubego szeregu wężykowato falujących rzęs, jak to przed- 

 stawił Sterki na fig. 3. g. 



