441 — 



Chrząszcze, które się trzymają roślin, przebywają albo na żywych, albo 

 na martwych i ich szczątkach. Te zaś które się trzymają zwierząt, przebywają 

 tylko w odchodach i szczątkach zwierzęcych. Jednak P. Sztolcman, nasz po- 

 dróżnik peruwijański, w r. z. przywiózł z sobą kilka zbójków, które zebrał 

 w Peru, z myszy żywych. Są więc i tu wyjątki. 



W ciągu życia swego, chrząszcze podlegają przemianom. Samiczki skła- 

 dają jajka, z tych powstają gąsienice czyli pędraki, te zamieniają się w pocz- 

 warki czyli zwójki, z których nareszcie wychodzą chrząszcze, jako owady skoń- 

 czone. Przeobrażenie więc czyli przemiana (m e t a m o r p h o s a), jest zupełna. 



Czas przebywania chrząszczy w różnym takim stanie i kształcie jest bardzo 

 rozmaity. Najdłużej trwa okres gąsienicy. Z tego powodu chrząszczy niektó- 

 rych jest niekiedy więcej, niekiedy mniej, a niekiedy niema ich wcale. Zależy 

 to od pory roku. od miejscowości i ocl natury chrząszcza. I tak, podczas lata 

 w Lipcu n. p. rzadko zoczyć szczypawkę jaką; gdy tymczasem w Kwietniu, 

 Maju. Czerwcu i Wrześniu, jest ich dużo. Niektóre gatunki nosków pojawiają 

 się tylko w pewnym czasie, potem nikną i nie widać ich przez rok cały. I tak : 

 Zyzel żyjący na szczawiu wodnym, Apion Hydrolapathi Marsh, oka- 

 zuje się tylko w Maju; Ciwek ivrzosowy, Ceutorhynchus Ericae, Gyll. 

 tylko podczas kwitnienia wrzosu, a zatem w Lipcu aż po koniec Września; Szy- 

 dłowiec żamowcowy. T y c h i u s v e n u s t u s, F a b r. tak długo tylko, jak 

 kwitnie żarnowiec t. j. w Czerwcu; Ohdarz, Mar mar opus Besseri, 

 S c h o n h. bardzo rzadki, pojawia się tylko w Czerwcu, t. j. wtedy właściwie, 

 gdy kwitnie szczaw zwyczajny. 



Warunkom takim podlega jeszcze wiele innych chrząszczy. Niekiedy się zno- 

 wu zdarza, że jeden i ten sam chrząszcz pojawia się dwa razy do roku t. j, z wio- 

 sny: w Kwietniu i Maju; a potem drugi raz we Wrześniu. Wiosenne giną w cza- 

 sie lata, jesienne zaś zimują i z wiosną wychodzą znowu na świat. 



Niektóre chrząszcze w stanie gąsienicy i pupki przebywają bardzo długo 

 i tak: gąsienica długoryjka orzechowego, Balaninus nucumL. przebywa 

 w ziemi trzy lata. Nasz chrabąszcz pospolity, jako pędrak siedzi w ziemi cztery 

 lata; a jako chrząszcz cieszy się życiem niespełna miesiąc jeden, zwykle w Maju. 

 Nareszcie pędrak jelonka trwa sześć lat. 



Są tedy lata, w których pojawia się mnóstwo pewnych chrząszczy, a w in- 

 nych latach bardzo ich mało, lub wcale nic. Zależy to zresztą także od pory wio- 

 sennej t. j. od czasu przemienienia się zwójki w chrząszcza. Zimno i deszcze dłu- 

 gotrwałe zabijają dużo owadów w stanie zwójek. Czas ich pobytu obliczony. 

 Świeże bowiem stworzonka także dużo potrzebują żywności; bez pokarmu więc 

 długo żyć nie mogą. 



Wszakże nietylko pora roku, lecz także i pora dzienna ma swoje wpływy. 

 Chrząszcze drapieżne, a do nich należą głównie szczypawki i zbój ki, w nocy są 

 w pełnym ruchu a w dzień chowają się po norach, szczelinach, pod kamierrami 

 i t. p. Mimo tego jednak zdarza się niekiedy, że tu i ówdzie wśród dnia białego, 

 wałęsającą się szczypawkę napotkać można n. p. C a r a b u s c a n c e 1 1 a t u s, 

 111. i Cara bus nitens, F a b r. w najlepsze polują sobie przez dzień cały, 

 lecz tam gdzie wiedzą dokładnie, że im nikt nie przeszkodzi, t. j. po polach, 



P. F. T. II. 28* 



