44^ 



w gestem zbożu, lub na łąkach. Z rana gdy rosa jeszcze nie obeschła, w lasach 

 dębowych napotkać można rzadką i ładną szczypawkę czarną ze złotą obwódką, 

 Carabns marginalis. F a b r.; a po brzegach wód przeróżne gatunki po- 

 mniejszych szczypawek-z rodzajów: E 1 a p h r u s P., Notophilus Duiner., 

 C 1 i v i n a. Latr., T a c h y p u s. M e g., a szczególniej Dyschirius. Bon. 

 i Bembidium. Latr.w najlepsze uganiają się za żerem. Zresztą szczypaw- 

 ki większe niekiedy wieczorem, dość wcześnie jeszcze, zaczynają wychodzić ze 

 swoich kryjówek dziennych. Zbójki nawet polują przez dzień cały, tak samo 

 i Cicindele, owe niezmiernie ruchliwe szczypawki piaskowe. Bogatki (B u- 

 p r e s t i d a e) i dlugowąsy (Longicornidae) tylko do 1, najdalej do 2 go- 

 dziny z południa, podczas największego skwaru są w ruchu. 



Dużo chrząszczy dopiero wieczorem zaczyna latać, szczególnie o zachodzie 

 słońca i tak n. p. chrabąszcze, krówki, gnojki, różnorożki (A n i s o t o m a. 111.) 

 i niektóre drobne zbójki, przeważnie te, które żyją w norkach w ziemi i w odcho- 

 dach zwierząt trawożernych, jak: B 1 e d i u s. L e a c h., O x y t e 1 u s. Gra v., 



0 x y p o d a. M a n n h., A 1 e o c h a r a. G r a v., H o in a 1 o t a. M a n n h., P h i- 

 lonthus. Leach., T r o g o p hl o e u s. Mannh. i t. p. Do wieczornych 

 chrząszczy należy także cała zgraja szkodników leśnych (Xylophagi): dru- 

 karze, korowce, butwiki i t. d. W końcu i okazały nasz jelonek lata wieczorem. 

 Z nosków właściwie mało jest wieczornych; znam tylko jednego, bardzo rzadkiego, 

 po lasach bukowych przebywającego: Gasterocerus depressiros- 

 tr i s. P a b r. 



Chrząszcze żyjące po grotach i mrowiskach najczęściej nie mają wcale 

 oczów. Dla nich więc niema różnicy dnia i nocy; obecne są zawsze, z wyjątkiem 

 jedynie chyba czasu potrzebnego im do przeobrażenia. 



Wogóle żer i rozmnażanie wiodą chrząszczy do ruchu; zimno i deszcze za- 

 ganiają je do kryjówek; mrozy zaś i przemiana, trzymają wszystkie w ziemi 



1 innych miejscach, w bezwładnej niemocy. 



Wiosną, latem i jesienią, owady wogóle przebywają na otwartem powie- 

 trzu. Deszcze i zimno zaganiają je do kryjówek pobliższych; przed mrozem zaś 

 chowają się głębiej; są to ich leże zimowe. 



W miesiącu Kwietniu, niekiedy już w końcu Marca, gdy ustąpią lody i mro- 

 zy i gdy promienie słoneczne zagrzeją nieco ziemię, owady budzą się z letargu 

 zimowego; zaczynają się poruszać, z początku słabo jeszcze, wkrótce jednak coraz 

 lepiój. W miarę rozwijania się drzew, krzewów i ziół różnych, coraz więcej przy- 

 bywa owadów. Tak samo znowu na jesieni razem z roślinnością znikają i owady. 



W ogólności najlepszą porą dla entomologów — przynajmniej w naszym 

 kraju, zawsze będzie druga połowa Maja i pierwsza połowa Czerwca. Łowy 

 zresztą zależą także od stanu powietrza. W czasie deszczu, zimna i słoty wogóle, 

 zbieranie owadów nie rokuje ani przyjemności, ani pomyślności. Wycieczki na- 

 ukowe wtenczas na nic się nie przydały. 



Samo zbieranie i łowienie chrząszczy, odbywa się w bardzo rozmaity sposób, 

 stosownie do pory roku i natury chrząszczy; a będzie o wiele łatwiejsze, gdy to 

 wszystko, co dotąd o zachowaniu się chrząszczy przytoczyłem, weźmiemy pod roz- 

 wagę; gdy znany nam będzie sposób życia choćby kilkunastu główniejszych repre- 



