— 479 — 



Zestawienie najważniejszych wymiarów głowy tura z rz. Omulwi 



i z pod Grójca. 



Tur z Omulwi. Tur z pod Grójca. 



a) Podstawa czaszki 540 (?) .... 550 



b) Największa średnica przednio-tylna 650 (?)..., 650 



c) Największa średnica poprzeczna. 300 . . . . 320 



d) Średnica podłużna czoła ... 310 .... 300 



e) Średnica poprzeczna czoła największa 290 .... 300 



f) Średnicapoprzecznaczołanąjmniejsza 240 .... 236 



g) Średnica czoła pomiędzy możdże- (220.260 . . . (150.210 



niami 300) . '.' . . 280) 



ii) Obwód możdżeni przy podstawie 305 .... 380 



i ) Długość możdżeni, idąc za wypukło- 

 ścią krzywizny ...... 635 . . . . 650 



k) Cięciwa możdżeni. ..... 375 .... 340 



]) Odległość pomiędzy końcami możdżeni 750 .... 560 



W Szczęślewicacli pod Warszawą ') w roku 1881 znalezione zostały kości 

 tura (b o s p r i m i g e n i u s B o j), a mianowicie: 



') W odległości 4 wiorst od Warszawy, za rogatkami Jerozolimskiemi, z prawej strony szosy, 

 prowadzącej do Radomia (prawie naprzeciwko Rakowca) leży wieś Szczęślewice. Na terytoryjum, 

 będącem własnością p. J. Riedel i S-ki, najbliżej położonem od szosy, przy kopaniu gliny na cegle; w r. 

 1880 i ]88l znaleziono kości zwierząt zaginionych, a mianowicie: nosorożca włochatego (Rhinoceros 

 tichorhinus Fisch.), tura (Bos primigenius Boj), renifera (Cervus tarandus L.) i jelenia kopalnego (Cervus 

 elaphus fossilis). Kości te były znajdowane różnemi czasy w ciągu 2 lat w różnych miejscach prze- 

 strzeni 4 morgowej, zawsze jednak mniej więcej na tćj samej głębokości około 8 stóp. Miejscowość 

 nas obchodząca przedstawia nieznaczne zagłębie około 4 morgów powierzchni wynoszące, w którem 

 odróżniają następujące pokłady: 



1) Ziemia orna około 2 stóp grubości. 



2) Glina piecówka (według miejscowej nazwy), której nie używają na cegły, 2 stopy gruba. 



3) Piasek z mułem około 3 stóp gruby. 



4) Warstwa torfu z kawałami drzew olszowych około pół stopy gruba. 



5) Warstwa t. z. marglu łąkowego (na miejscu nazywają tę warstwę „piasek i muł zielony") 

 z muszelkami, z licznemi skorupkami mięczaków wodnych, dziś żyjących (w wodach słodkich stoją- 

 cych) a mianowicie Limnaeus palustris Dnp., L. auricularis Lin., Planorbis albus Muli. Bythinla tenta- 

 culata L., Valvata piscinałis Muli. — na 1 stopę gruba. 



6) Warstwa piasku z mułem około 2 stóp gruba. 



7) Muł .tłusty na 2 stopy. 



8) Piasek z kamykami różnej wielkości na 2 — 4 stóp gruby. 



y) Glina śtrycharska (doskonałych własności) nieoznaczonej grubości z powodu zbyt prędkie- 

 go zalewania przez wodę. 



Kości znajdowano głównie w warstwie 6, w innych warstwach przyległych prawie że nie na- 

 trafiano na nie. Kości wspomniane uważać można za przyniesione przez wodę razem z piaskiem 

 i mułem; chociaż niewszystkie są w jednakowym stopniu przechowane (zakonserwowane). Kości 

 tur., i szczęka górna nosorożca są doskonale zachowane i bezwątpienia były w wodzie. Szczęka zaś 

 dolna nosorożca i kości nóg oraz szczątki renifera i jelenia, źle się przechowały i nie noszą na sobie cech, 

 znajdowania się w wodzie. 



